Chương Tử Di

Chương Tử Di
Thông tin chung
Tên tiếng Anh	Zhang Ziyi
Ngày sinh	9 tháng 2 năm 1979
Nơi sinh	Bắc Kinh, Trung Quốc
Nghề nghiệp	Nữ diễn viên điện ảnh
Danh xưng	Tứ đại Hoa đán, Chương quốc tế, Mưu Nữ Lang
Sự nghiệp và thành tựu
Giải thưởng nổi bật	Tam kim Ảnh hậu (Kim Mã, Kim Kê, Kim Tượng)
Kỷ lục	12 giải Ảnh hậu cho vai diễn trong 'Nhất Đại Tông Sư'
Phim tiêu biểu	'Đường về nhà', 'Ngọa hổ tàng long', 'Nhất Đại Tông Sư'
Đạo diễn phát hiện	Trương Nghệ Mưu
Tiểu sử ban đầu
Cha	Chương Nguyên Hiếu (kế toán viên)
Mẹ	Lý Yến Anh (giáo viên mẫu giáo)
Năng khiếu ban đầu	Múa, cảm thụ âm nhạc
Huấn luyện múa	Trường Thể dục Thể thao quận Hải Điến, Học viện Múa Bắc Kinh
Giải thưởng múa	Vô địch Khiêu vũ Trẻ quốc gia (15 tuổi)
Học vấn
Chuyên ngành múa	Múa dân gian
Học viện	Học viện Hý kịch Trung ương
Bạn học nổi bật	Mai Đình, Hồ Tịnh, Tăng Lê (Thất đóa kim hoa khóa 96)

Chương Tử Di (tên tiếng Anh: Zhang Ziyi) là một nữ diễn viên điện ảnh hàng đầu của Trung Quốc, được mệnh danh là một trong “Tứ đại Hoa đán” quyền lực nhất làng giải trí Hoa ngữ cùng với Châu Tấn, Triệu Vy và Từ Tịnh Lôi. Với sự nghiệp lẫy lừng kéo dài hơn hai thập kỷ, cô không chỉ là biểu tượng của điện ảnh nội địa mà còn là gương mặt Hoa ngữ có tầm ảnh hưởng sâu rộng nhất trên bình diện quốc tế, thường được truyền thông ưu ái gọi bằng danh xưng “Chương quốc tế”. Chương Tử Di là nữ diễn viên thứ hai trong lịch sử đạt danh hiệu “Tam kim Ảnh hậu” (giành giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất tại cả ba giải thưởng điện ảnh danh giá nhất Trung Quốc: Kim Mã, Kim Kê và Kim Tượng) và giữ kỷ lục nhận 12 giải Ảnh hậu cho cùng một vai diễn trong tác phẩm Nhất Đại Tông Sư.

Tiểu sử và những năm đầu đời

Chương Tử Di sinh ngày 9 tháng 2 năm 1979 tại quận Hải Điến, Bắc Kinh, Trung Quốc trong một gia đình cơ bản. Cha cô là Chương Nguyên Hiếu, một kế toán viên viễn thông, và mẹ là Lý Yến Anh, một giáo viên mẫu giáo. Ngay từ khi còn nhỏ, Chương Tử Di đã bộc lộ năng khiếu nghệ thuật, đặc biệt là hình thể dẻo dai và khả năng cảm thụ âm nhạc tốt.

Năm 1987, khi mới 8 tuổi, cô bắt đầu theo học múa tại Trường Thể dục Thể thao quận Hải Điến theo gợi ý của cha mẹ để tăng cường sức khỏe. Đến năm 1990, ở tuổi 11, cô thi đỗ vào Học viện Múa Bắc Kinh, bắt đầu quãng thời gian 6 năm khổ luyện chuyên nghiệp với chuyên ngành múa dân gian. Sự nỗ lực không ngừng nghỉ đã giúp cô giành chức Vô địch Khiêu vũ Trẻ quốc gia vào năm 15 tuổi. Đây chính là nền tảng quan trọng giúp cô thực hiện các pha hành động võ thuật đẹp mắt và uyển chuyển trong các bộ phim sau này.

Dù có thành tích xuất sắc trong ngành múa, Chương Tử Di lại quyết định chuyển hướng sang diễn xuất. Năm 1996, ở tuổi 17, cô thi đỗ vào Học viện Hý kịch Trung ương – một trong những “lò” đào tạo ngôi sao hàng đầu Trung Quốc. Tại đây, cô cùng với các bạn học cùng khóa như Mai Đình, Hồ Tịnh, Tăng Lê… được mệnh danh là “Thất đóa kim hoa” của khóa 96 nhờ nhan sắc và tài năng nổi bật.

Sự nghiệp điện ảnh rực rỡ và danh xưng “Mưu Nữ Lang”

Sự nghiệp của Chương Tử Di bước sang một trang mới khi cô được đạo diễn lừng danh Trương Nghệ Mưu phát hiện. Năm 1998, khi vẫn còn là sinh viên, cô được chọn vào vai chính Triệu Địch trong bộ phim Đường về nhà (The Road Home). Với lối diễn xuất mộc mạc, trong sáng nhưng đầy nội lực, cô đã khắc họa thành công hình ảnh một cô gái thôn quê kiên trì chờ đợi tình yêu. Bộ phim giành giải Gấu Bạc tại Liên hoan phim Berlin năm 2000 và giúp Chương Tử Di đoạt giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất tại giải Bách Hoa khi mới 21 tuổi. Thành công này chính thức đưa cô vào hàng ngũ “Mưu Nữ Lang” – những nữ diễn viên được Trương Nghệ Mưu nâng đỡ thành sao.

Năm 2000, Chương Tử Di đạt tới đỉnh cao sự nghiệp với vai diễn Ngọc Kiều Long trong siêu phẩm võ hiệp Ngọa hổ tàng long của đạo diễn Lý An. Để có được vai diễn này, cô đã phải trải qua quá trình tập luyện võ thuật cường độ cao trong suốt 2 tháng. Sự kết hợp giữa vẻ đẹp thanh tú và sự nổi loạn, mạnh mẽ của nhân vật đã giúp cô gây ấn tượng mạnh với khán giả toàn cầu. Bộ phim sau đó giành được 4 giải Oscar, đưa tên tuổi Chương Tử Di vươn tầm thế giới và mở ra cánh cửa tiến vào Hollywood.

Tiếp nối thành công, cô liên tiếp góp mặt trong các dự án “bom tấn” của điện ảnh Hoa ngữ như Anh hùng (2002) và Thập diện mai phục (2004). Trong Thập diện mai phục, để vào vai kỹ nữ mù Tiểu Muội, Chương Tử Di đã chấp nhận sống như một người mù thực thụ trong 2 tháng để tìm hiểu thói quen và cảm xúc. Khả năng diễn xuất bằng ánh mắt và những điệu múa điêu luyện trong phim đã củng cố vị thế vững chắc của cô trong dòng phim võ hiệp cổ trang.

Vươn tầm quốc tế và những cột mốc Hollywood

Năm 2001, Chương Tử Di có màn chào sân Hollywood đầu tiên với bộ phim hành động hài Giờ cao điểm 2 (Rush Hour 2), đóng cùng Thành Long. Dù thời điểm đó khả năng tiếng Anh còn hạn chế, nhưng phong thái tự tin và kỹ năng hành động của cô vẫn nhận được nhiều lời khen ngợi. Cô cũng là nữ diễn viên hiếm hoi duy trì được sức hút tại thị trường Mỹ mà không cần phải từ bỏ bản sắc Trung Hoa.

Năm 2005, cô đảm nhận vai chính Sayuri trong bộ phim Hồi ức của một geisha (Memoirs of a Geisha) do Steven Spielberg sản xuất. Vai diễn này mang về cho cô đề cử Quả cầu vàng cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất phim chính kịch, đề cử giải BAFTA và đề cử giải SAG. Đây là một cột mốc lịch sử khi một nữ diễn viên gốc Hoa đảm nhận vai chính trong một dự án lớn của Hollywood và nhận được sự công nhận từ các hiệp hội phê bình uy tín nhất thế giới.

Sự công nhận quốc tế đối với Chương Tử Di không chỉ dừng lại ở các vai diễn. Ngày 27 tháng 6 năm 2005, cô chính thức nhận lời mời của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh (AMPAS), trở thành người có quyền biểu quyết trong việc trao giải Oscar. Cô cũng liên tục được mời làm thành viên Ban giám khảo tại các Liên hoan phim danh giá nhất thế giới: Ban giám khảo chính thức của LHP Cannes (2006), Ban giám khảo hạng mục Un Certain Regard tại Cannes (2009), Ban giám khảo hạng mục Cinefondation tại Cannes (2013), và gần đây nhất là thành viên Ban giám khảo chính thức của Liên hoan phim Venice lần thứ 81 (2024).

Đỉnh cao nghệ thuật với “Nhất Đại Tông Sư” và vai trò Đạo diễn

Sau một giai đoạn tập trung cho các dự án quốc tế, Chương Tử Di trở lại mạnh mẽ với điện ảnh Hoa ngữ thông qua sự hợp tác với đạo diễn Vương Gia Vệ. Năm 2013, vai diễn Cung Nhị trong Nhất Đại Tông Sư (The Grandmaster) đã trở thành một biểu tượng mới trong sự nghiệp của cô. Với lối diễn xuất xuất thần, lột tả nỗi đau và bản lĩnh của một nữ võ sư giữa thời thế biến động, Chương Tử Di đã thực hiện một “cuộc càn quét” giải thưởng vô tiền khoáng hậu. Cô giành được 12 giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất tại các giải thưởng lớn như Kim Mã, Kim Tượng, Giải thưởng Điện ảnh Châu Á… Đây là kỷ lục chưa từng có đối với một nữ diễn viên Trung Quốc cho một vai diễn duy nhất.

Không dừng lại ở vai trò diễn viên, Chương Tử Di còn thử sức mình ở vị trí nhà sản xuất và đạo diễn. Năm 2021, cô tham gia dự án phim My Country, My Father với tư cách là một trong bốn đạo diễn (cùng với Ngô Kinh, Từ Tranh và Thẩm Đằng). Tác phẩm này đã mang về cho cô giải Đạo diễn xuất sắc nhất tại Liên hoan phim quốc tế Ma Cao năm 2022, chứng minh tư duy nghệ thuật đa dạng và tầm nhìn của một nhà làm phim thực thụ.

Năm 2024, Chương Tử Di tiếp tục gây chú ý khi đóng chính trong bộ phim Tương viên lộng (The Grand Canal). Bộ phim quy tụ dàn sao đình đám và được trình chiếu tại Trung Quốc từ tháng 6 năm 2024, một lần nữa khẳng định sức hút bền bỉ của cô sau nhiều năm làm nghề.

Đời tư và tầm ảnh hưởng truyền thông

Bên cạnh sự nghiệp lừng lẫy, đời tư của Chương Tử Di luôn là tâm điểm của truyền thông. Cô từng trải qua những mối tình tiêu tốn nhiều giấy mực với các doanh nhân và người nổi tiếng. Năm 2015, cô kết hôn với nam ca sĩ, nhạc sĩ rock nổi tiếng Uông Phong. Cuộc hôn nhân này từng gặp nhiều hoài nghi từ dư luận nhưng cả hai đã chứng minh hạnh phúc bằng sự ra đời của hai thiên thần nhỏ: một con gái (sinh năm 2015) và một con trai (sinh năm 2020). Tuy nhiên, vào tháng 10 năm 2023, cặp đôi đã chính thức thông báo ly hôn sau 8 năm chung sống. Sau khi ly hôn, Chương Tử Di tập trung vào việc chăm sóc con cái và quay trở lại mạnh mẽ với công việc nghệ thuật.

Về mặt kinh tế, Chương Tử Di là một trong những ngôi sao có thu nhập cao nhất Trung Quốc. Cô là gương mặt đại diện cho nhiều thương hiệu xa xỉ và các nhãn hàng quốc tế như Maybelline, Pantene, Coca Cola, Omega và Lenovo. Cát-xê quảng cáo của cô có thời điểm đạt mức 20 triệu Nhân dân tệ (khoảng 66 tỷ đồng), phản ánh giá trị thương hiệu cực lớn mà cô mang lại.

Dù đã bước sang tuổi 47 (tính đến năm 2026), Chương Tử Di vẫn duy trì được sắc vóc ấn tượng và phong cách thời trang đẳng cấp. Cô thường xuyên xuất hiện trên thảm đỏ các sự kiện lớn với thần thái sang trọng, quyền lực. Tại Liên hoan phim Cannes 2024, cô thậm chí được Ban tổ chức ưu ái dành riêng một khoảng thời gian trên thảm đỏ để các nhiếp ảnh gia tác nghiệp, một đặc quyền vốn chỉ dành cho những ngôi sao tầm cỡ nhất thế giới.

Danh sách tác phẩm và giải thưởng

Phim điện ảnh tham gia

• Đường về nhà (The Road Home) – 1999
• Ngọa hổ tàng long (Crouching Tiger, Hidden Dragon) – 2000
• Giờ cao điểm 2 (Rush Hour 2) – 2001
• Thục Sơn truyền kỳ (The Legend of Zu) – 2001
• Vợ tôi là Mafia 2 (My Wife Is a Gangster 2) – 2001
• Anh hùng (Hero) – 2002
• Tử hồ điệp (Purple Butterfly) – 2003
• 2046 – 2004
• Thập diện mai phục (House of Flying Daggers) – 2004
• Trà hoa nữ (Jasmine Women) – 2004
• Hồi ức của một geisha (Memoirs of a Geisha) – 2005
• Dạ yến (The Banquet) – 2006
• Mai Lan Phương (Forever Enthralled) – 2008
• Đại chiến Titan (TMNT) – 2007 (Lồng tiếng)
• Nhất Đại Tông Sư (The Grandmaster) – 2013
• Thái Bình Luân (The Crossing) – 2014
• Vô vấn tây đông (Forever Young) – 2018
• Chúa tể những con quái vật (Godzilla: King of the Monsters) – 2019
• Nhà leo núi (The Climbers) – 2019
• Tương viên lộng (The Grand Canal) – 2024

Phim truyền hình tham gia

• Chạm vào vì sao (Touching Starlight) – 1996
• Thượng Dương Phú (The Rebel Princess) – 2021

Giải thưởng tiêu biểu

• Giải Bách Hoa cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất (phim Đường về nhà) – 2000
• Giải Tinh thần độc lập cho Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất (phim Ngọa hổ tàng long) – 2001
• Giải MTV Movie cho Màn đối đầu xuất sắc nhất (phim Ngọa hổ tàng long) – 2001
• Giải Hiệp hội phê bình phim Hồng Kông cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất (phim 2046) – 2005
• Giải Kim Tượng cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất (phim 2046) – 2005
• Giải Kim Mã cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất (phim Nhất Đại Tông Sư) – 2013
• Giải Kim Kê cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất (phim Nhất Đại Tông Sư) – 2013
• Giải thưởng Điện ảnh Châu Á cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất (phim Nhất Đại Tông Sư) – 2014
• Giải Kim Tượng cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất (phim Nhất Đại Tông Sư) – 2014
• Giải Đạo diễn xuất sắc nhất tại LHP Quốc tế Ma Cao (phim My Country, My Father) – 2022

Điều có thể bạn chưa biết

• Khổ luyện vì nghệ thuật: Để vào vai trong Thập diện mai phục, cô không chỉ sống như người mù mà còn phải đeo những thanh chì nặng vào chân để tập luyện các điệu múa, dẫn đến nhiều chấn thương dây chằng kéo dài.
• Kỷ lục giám khảo: Chương Tử Di là nhà làm phim Trung Quốc từng làm giám khảo tại Liên hoan phim Cannes nhiều lần nhất và là người duy nhất 5 lần lên bục trao giải tại các hạng mục quan trọng của sự kiện này.
• Nỗ lực ngôn ngữ: Từng bị chê cười vì vốn tiếng Anh ít ỏi khi đóng Giờ cao điểm 2, cô đã dành nhiều năm thuê giáo viên riêng và tự học miệt mài để có thể tự tin phát biểu tại các lễ trao giải lớn và tham gia các dự án Hollywood sau này.
• Mối nhân duyên với múa: Dù trở thành diễn viên lừng danh, Chương Tử Di vẫn luôn khẳng định 6 năm học múa chuyên nghiệp là quãng thời gian hình thành nên ý chí sắt đá và khả năng chịu đựng gian khổ của cô.

Câu hỏi thường gặp về Chương Tử Di