Tự Long

Tự Long
Thông tin chung
Tên đầy đủ	Vũ Tự Long
Nghề nghiệp	Nghệ sĩ kịch hát dân tộc, diễn viên hài, người dẫn chương trình, sĩ quan quân đội
Danh hiệu	Nghệ sĩ Nhân dân (2015)
Quân hàm	Đại tá
Chức vụ	Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội
Tiểu sử
Ngày sinh	22 tháng 12 năm 1973
Nơi sinh	Tỉnh Hà Bắc (nay là tỉnh Bắc Ninh)
Gia đình	Cha là NSƯT Vũ Tự Lẫm, mẹ là NSƯT Nguyễn Thị Phức
Tốt nghiệp	Trường Đại học Sân khấu và Điện ảnh Hà Nội (1998)
Nơi công tác ban đầu	Đoàn chèo Tổng cục Hậu cần (nay là Nhà hát Chèo Quân đội)
Sự nghiệp và thành tựu
Lĩnh vực hoạt động	Sân khấu truyền thống, truyền hình giải trí
Chương trình nổi bật	Gặp nhau cuối năm (Táo Quân), Anh trai vượt ngàn chông gai (2024)
Vai diễn tiêu biểu	Trịnh Sâm trong vở 'Chuyện người xưa'
Giải thưởng	Nhiều giải thưởng tại các hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc

Tự Long (tên đầy đủ là Vũ Tự Long) là một nghệ sĩ kịch hát dân tộc, diễn viên hài, người dẫn chương trình và sĩ quan quân đội cao cấp người Việt Nam. Với danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) được phong tặng vào năm 2015 và quân hàm Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam, ông hiện giữ chức vụ Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội. Trong suốt hơn hai thập kỷ hoạt động nghệ thuật, Tự Long đã trở thành một biểu tượng của sự đa năng khi gặt hái thành công rực rỡ ở cả lĩnh vực sân khấu truyền thống lẫn truyền hình giải trí, đặc biệt là thông qua các vai diễn trong chương trình “Gặp nhau cuối năm” (Táo Quân) và sự góp mặt đầy ấn tượng trong chương trình “Anh trai vượt ngàn chông gai” (2024).

Tiểu sử và những năm đầu đời đầy gian truân

Vũ Tự Long sinh ngày 22 tháng 12 năm 1973 tại tỉnh Hà Bắc (nay là tỉnh Bắc Ninh), một vùng đất được mệnh danh là cái nôi của nghệ thuật dân gian Việt Nam. Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật lâu đời và sâu sắc. Cha ông là Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT) Vũ Tự Lẫm (nghệ danh Hai Lẫm) và mẹ là NSƯT Nguyễn Thị Phức (nghệ danh Minh Phức). Cả hai đều là những nghệ sĩ quan họ nổi tiếng, từng công tác tại Đoàn Dân ca Quan họ Bắc Ninh. Chính môi trường gia đình đã sớm hun đúc trong Tự Long niềm đam mê với những làn điệu dân ca và nghệ thuật diễn xướng truyền thống.

Tuy nhiên, con đường đến với nghệ thuật chuyên nghiệp của Tự Long không hề bằng phẳng. Sau khi tốt nghiệp Trung cấp Xây dựng Bắc Ninh vào năm 1991 chuyên ngành Mộc dân dụng, ông đã từng có thời gian làm nhiều công việc lao động chân tay để mưu sinh. Những năm tháng tuổi trẻ, Tự Long không ngại khó khăn khi làm thợ mộc, lơ xe, phụ hồ xách vữa cho các công trình xây dựng, thậm chí là chạy xe ôm và bán kem để kiếm tiền gửi về phụ giúp gia đình. Có thời điểm, ông từng có ý định đi xuất khẩu lao động để thay đổi cuộc đời. Thế nhưng, cái duyên với ánh đèn sân khấu cuối cùng đã kéo ông trở lại.

Năm 1994, Tự Long quyết định thi vào Khoa Kịch hát dân tộc (chuyên ngành Chèo) của Trường Đại học Sân khấu và Điện ảnh Hà Nội. Với năng khiếu bẩm sinh và sự nỗ lực không ngừng, ông đã tốt nghiệp vào năm 1998. Sau khi ra trường, ông bắt đầu sự nghiệp tại Đoàn chèo Tổng cục Hậu cần (nay là Nhà hát Chèo Quân đội). Đây chính là môi trường quan trọng giúp Tự Long rèn luyện cả về kỹ năng nghệ thuật lẫn tác phong kỷ luật của một người chiến sĩ.

Sự nghiệp sân khấu chuyên nghiệp và dấu ấn trong Quân đội

Tại Nhà hát Chèo Quân đội, Tự Long nhanh chóng khẳng định được thực lực của mình qua hàng loạt vai diễn chính trong các vở chèo kinh điển và hiện đại. Ông không chỉ sở hữu giọng hát chèo mượt mà, kỹ thuật điêu luyện mà còn có khả năng diễn xuất tâm lý nhân vật sâu sắc. Những vai diễn như Trịnh Sâm trong vở “Chuyện người xưa” hay các nhân vật trong “Chu Văn An – Người thầy của muôn đời”, “Đại tướng Nguyễn Chí Thanh” đã mang về cho ông nhiều giải thưởng cao quý tại các hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc.

Tính đến năm 2025, Tự Long đã sở hữu bảng thành tích đáng nể với 13 huy chương trong các cuộc thi sân khấu chuyên nghiệp, trong đó bao gồm 7 huy chương vàng và 6 huy chương bạc. Sự cống hiến của ông cho nghệ thuật truyền thống đã được ghi nhận bằng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú vào năm 2012. Chỉ 3 năm sau đó, vào năm 2015, ông vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân khi mới 43 tuổi, trở thành một trong những nghệ sĩ mặc áo lính trẻ nhất đạt được danh hiệu cao quý này.

Song song với sự nghiệp nghệ thuật, sự nghiệp binh nghiệp của Tự Long cũng thăng tiến rực rỡ. Ngày 15 tháng 9 năm 2014, ông được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội. Đến ngày 30 tháng 7 năm 2020, ông chính thức được phong quân hàm Đại tá. Đặc biệt, vào tháng 12 năm 2024, Tự Long đã chính thức được bổ nhiệm vào vị trí Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội, chịu trách nhiệm lãnh đạo và định hướng phát triển cho một trong những đơn vị nghệ thuật hàng đầu của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Không dừng lại ở việc biểu diễn và quản lý, Tự Long còn không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn. Cuối năm 2025, ông đã bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ chuyên ngành Lý luận và Lịch sử sân khấu với đề tài “Đặc điểm nghệ thuật chèo của Nhà hát Chèo Quân đội”. Việc đạt được học vị Tiến sĩ là một minh chứng cho sự tâm huyết và mong muốn đóng góp về mặt lý luận cho sự phát triển của nghệ thuật chèo trong bối cảnh hiện đại.

Đỉnh cao sự nghiệp truyền hình và giải trí

Dù là một nghệ sĩ chèo gạo cội, nhưng đối với đại đa số khán giả Việt Nam, Tự Long được biết đến rộng rãi nhất thông qua các chương trình hài kịch trên sóng Đài Truyền hình Việt Nam (VTV). Bắt đầu từ năm 2000, ông tham gia chương trình “Gặp nhau cuối tuần” và nhanh chóng tạo thành “cặp bài trùng” ăn ý với nghệ sĩ Xuân Bắc. Những tiểu phẩm hài của bộ đôi này không chỉ mang lại tiếng cười mà còn chứa đựng nhiều ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Đặc biệt, kể từ năm 2003, Tự Long trở thành một phần không thể thiếu của chương trình “Gặp nhau cuối năm” (Táo Quân). Qua hơn 20 năm, ông đã đảm nhận rất nhiều vai Táo khác nhau như Táo Giao thông, Táo Văn hóa, Táo Thể thao, Táo Điện lực, Táo Thoát nước… Mỗi vai diễn của ông đều mang một màu sắc riêng, kết hợp khéo léo giữa diễn xuất hài hước và khả năng hát chèo, hát văn, chế lời nhạc trẻ cực kỳ linh hoạt. Những bài hát chế của Tự Long trong Táo Quân đã trở thành “đặc sản” và luôn được khán giả mong chờ mỗi đêm Giao thừa.

Năm 2024 đánh dấu một bước ngoặt mới trong sự nghiệp giải trí của Tự Long khi ông tham gia chương trình thực tế “Anh trai vượt ngàn chông gai”. Tại đây, ông không chỉ thể hiện tài năng ca hát, vũ đạo mà còn bộc lộ tính cách chân thành, sự dẫn dắt và truyền cảm hứng cho các thế hệ nghệ sĩ trẻ. Kết thúc chương trình, ông được trao danh hiệu “Anh tài của các anh tài”, đồng thời nhận được sự yêu mến nồng nhiệt từ khán giả thuộc nhiều độ tuổi khác nhau.

Sức hút của Tự Long còn lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội vào cuối năm 2024 và đầu năm 2025. Câu nói “Đỉnh nóc, kịch trần, bay phấp phới” của ông trong một buổi livestream đã trở thành một hiện tượng mạng (viral), mang về cho ông giải thưởng “Z-slang – Cụm từ lóng của năm” tại WeChoice Awards 2024. Điều này cho thấy khả năng thích nghi và kết nối tuyệt vời của một nghệ sĩ thế hệ trước với văn hóa đại chúng của giới trẻ (Gen Z).

Đời tư và gia đình

Về đời sống cá nhân, Tự Long từng trải qua một lần đổ vỡ hôn nhân với người vợ đầu là Minh Trang sau nhiều năm gắn bó. Hai người có với nhau một con trai tên là Gia Anh (biệt danh Teppy). Sau khi chia tay vào năm 2012, ông vẫn giữ mối quan hệ văn minh để cùng chăm sóc con cái.

Ngày 7 tháng 5 năm 2015, Tự Long tổ chức lễ cưới lần thứ hai với Trần Minh Nguyệt. Bà xã của ông kém ông 12 tuổi, hiện là giảng viên tại Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội và mang quân hàm Đại úy. Cuộc hôn nhân thứ hai đã mang lại cho Tự Long một tổ ấm hạnh phúc và viên mãn. Tính đến năm 2025, gia đình ông đã có thêm những thành viên mới, nâng tổng số con của ông lên 4 người. Tự Long thường xuyên chia sẻ những khoảnh khắc hạnh phúc bên vợ và các con trên trang cá nhân, đồng thời luôn dành những lời trân trọng khi nói về người vợ đã là hậu phương vững chắc cho sự nghiệp của mình.

Dù lịch trình làm việc vô cùng bận rộn với vai trò quản lý tại Nhà hát, tham gia các chương trình truyền hình và đóng phim, Tự Long vẫn luôn ưu tiên thời gian cho gia đình. Ông được biết đến là một người cha mẫu mực, luôn quan tâm đến việc giáo dục con cái dựa trên những giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình.

Danh mục tác phẩm và thành tựu nổi bật

Chương trình truyền hình tham gia

• Gặp nhau cuối tuần: Diễn viên chính, nổi tiếng với các vai Bác sĩ Hoa Súng, Bác Phô.
• Gặp nhau cuối năm (Táo Quân): Tham gia từ năm 2003 đến nay với nhiều vai Táo (Văn hóa, Giao thông, Thể thao, Giáo dục, Kinh tế…).
• Ơn giời cậu đây rồi!: Trưởng phòng (nhiều mùa).
• Chém chuối cuối tuần: Diễn viên chính và người dẫn chương trình.
• Anh trai vượt ngàn chông gai (2024): Thí sinh, đạt danh hiệu “Anh tài của các anh tài”.
• Ký ức vui vẻ: Khách mời và đội trưởng.
• Táo Quân 2025: Diễn viên chính.

Vở diễn sân khấu tiêu biểu

• Chuyện người xưa: Vai Trịnh Sâm (Huy chương Vàng).
• Chu Văn An – Người thầy của muôn đời: Vai chính.
• Đại tướng Nguyễn Chí Thanh: Vai chính.
• Trọn đời vì nước non: Vai diễn chính trong vở chèo về đề tài lịch sử.
• Đại đội trưởng của tôi: Vai diễn chính về đề tài người chiến sĩ.
• Vùng trời bình yên: Vai trò đạo diễn và dàn dựng sân khấu.

Phim tham gia

• Hộ linh tráng sĩ – Bí ẩn mộ vua Đinh (2025): Phim điện ảnh cổ trang.
• Nhiều tiểu phẩm phim hài Tết: Phát hành hàng năm cùng các nghệ sĩ Xuân Bắc, Quang Thắng, Vân Dung.

Bài hát thể hiện tiêu biểu

• Tình anh người chiến sĩ áo trắng (2021): Tác phẩm đạt giải yêu thích nhất.
• Các bài hát chế trong Táo Quân: Lụt từ ngã tư đường phố, Đường cong, Vợ người ta (phiên bản Táo)…
• Các tiết mục trong Anh trai vượt ngàn chông gai: Đã từng, Trống cơm (kết hợp chèo và rap).

Giải thưởng và vinh danh

• Nghệ sĩ Ưu tú (2012): Do Nhà nước Việt Nam phong tặng.
• Nghệ sĩ Nhân dân (2015): Do Nhà nước Việt Nam phong tặng.
• Huy chương: 13 huy chương (7 Vàng, 6 Bạc) tại các kỳ Liên hoan sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc.
• Giải Mai Vàng lần thứ 30 (2024): Diễn viên hài được yêu thích nhất.
• Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2024): Nghệ sĩ xuất sắc nhất năm.
• WeChoice Awards 2024: Đại sứ truyền cảm hứng của năm.
• WeChoice Awards 2024: Giải Z-slang cho cụm từ “Đỉnh nóc, kịch trần, bay phấp phới”.

Điều có thể bạn chưa biết

• Tự Long là một trong số ít những nghệ sĩ Việt Nam sở hữu quân hàm Đại tá khi vẫn còn đang tích cực hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật giải trí đại chúng.
• Dù nổi tiếng với những vai hài hước, nhưng sở trường lớn nhất của ông lại là hát chèo và diễn các vai chính kịch đòi hỏi tâm lý nặng.
• Ông có khả năng ứng biến cực nhanh trên sân khấu, có thể tự sáng tác lời mới cho các bài hát dân ca hoặc nhạc trẻ chỉ trong một thời gian ngắn để phù hợp với nội dung vở diễn.
• Tự Long là người rất tôn sùng các giá trị truyền thống; ông từng khẳng định quan điểm: “Văn hoá là bản chất, văn hoá là cội nguồn, văn hoá là dân tộc” trong nhiều buổi trò chuyện về nghệ thuật.
• Trước khi trở thành một ngôi sao, ông từng có thời gian dài đi làm thợ mộc và phụ hồ, kinh nghiệm này đã giúp ông có sự thấu hiểu sâu sắc với đời sống của người lao động bình dân.

Câu hỏi thường gặp về Tự Long