Nguyễn Thị Kim Tiến

Nguyễn Thị Kim Tiến
Thông tin chung
Tên đầy đủ	Nguyễn Thị Kim Tiến
Ngày sinh	01/08/1959
Quê quán	Xã Cẩm Hưng, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh
Học vị	Tiến sĩ Y khoa
Học hàm	Phó Giáo sư (2002)
Danh hiệu	Thầy thuốc Nhân dân
Sự nghiệp chính trị
Chức vụ cao nhất	Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam
Thời gian tại vị	Tháng 8/2011 – Tháng 11/2019
Chức vụ khác	Trưởng ban Bảo vệ Chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương
Học vấn và Đào tạo
Đại học	Đại học Y Hà Nội (1976-1982)
Luận án Tiến sĩ	Năm 1995
Lĩnh vực nghiên cứu	Dịch tễ học, Y tế dự phòng, Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Y tế cộng đồng
Sự nghiệp tại Viện Pasteur TP.HCM
Thời gian gắn bó	Hơn 20 năm
Vai trò ban đầu	Nghiên cứu viên (1987-1993)
Chức vụ quản lý	Phó Viện trưởng (1998-2001), Viện trưởng (2002-2007)
Thành tựu nổi bật	Điều hành các chương trình phòng chống dịch bệnh khu vực phía Nam

Nguyễn Thị Kim Tiến là một nữ chính trị gia, tiến sĩ Y khoa và Thầy thuốc Nhân dân người Việt Nam, từng giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam từ tháng 8/2011 đến tháng 11/2019. Trong lịch sử ngành y tế Việt Nam, bà là một trong số ít nữ lãnh đạo đạt đến vị trí cao nhất của bộ và có tầm ảnh hưởng sâu rộng trong các chính sách cải cách dịch vụ y tế công. Bên cạnh vai trò quản lý nhà nước, bà còn được biết đến là một nhà khoa học có nhiều đóng góp trong lĩnh vực dịch tễ học và y tế dự phòng, đồng thời là Trưởng ban Bảo vệ Chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương trước khi vướng vào các lùm xùm pháp lý nghiêm trọng vào giai đoạn cuối sự nghiệp.

Tiểu sử và quá trình đào tạo học vấn

Bà Nguyễn Thị Kim Tiến sinh ngày 01/8/1959, quê quán tại xã Cẩm Hưng, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Bà sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống cách mạng và học thuật danh giá. Bà là cháu ngoại của cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập – vị lãnh đạo thứ ba của Đảng Cộng sản Việt Nam, một yếu tố giúp bà có nền tảng chính trị vững chắc từ sớm.

Về con đường học vấn, bà bắt đầu theo học tại Đại học Y Hà Nội từ năm 1976 đến năm 1982. Đây là giai đoạn đất nước vừa thống nhất, ngành y tế còn đối mặt với nhiều khó khăn về nguồn lực và kỹ thuật. Sau khi tốt nghiệp bác sĩ, bà tiếp tục theo đuổi con đường nghiên cứu chuyên sâu. Năm 1995, bà bảo vệ thành công luận án và nhận học vị Tiến sĩ Y khoa. Với những đóng góp trong công tác nghiên cứu và giảng dạy, bà được phong học hàm Phó Giáo sư vào năm 2002. Trong suốt quá trình công tác, bà luôn kết hợp giữa công tác quản lý và nghiên cứu khoa học, đặc biệt là trong lĩnh vực kiểm soát bệnh truyền nhiễm và y tế cộng đồng.

Sự nghiệp tại Viện Pasteur và những bước tiến chính trị

Trước khi bước vào vũ đài chính trị tại Trung ương, bà Nguyễn Thị Kim Tiến đã có hơn 20 năm gắn bó với Viện Pasteur TP.HCM – một trong những cơ sở nghiên cứu y sinh hàng đầu tại Việt Nam. Quá trình công tác của bà tại đây trải qua nhiều cấp bậc quan trọng:

• Giai đoạn 1987 – 1993: Bà giữ vai trò Nghiên cứu viên tại phòng dịch tễ của Viện.
• Giai đoạn 1993 – 1998: Bà được bổ nhiệm làm Phó phòng Kế hoạch tổng hợp, đồng thời là Ủy viên hội đồng khoa học của Viện.
• Giai đoạn 1998 – 2001: Bà giữ chức vụ Phó Viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM.
• Giai đoạn 2002 – 2007: Bà chính thức trở thành Viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM.

Trong thời gian lãnh đạo Viện Pasteur, bà Tiến đã để lại dấu ấn đậm nét khi trực tiếp điều hành các chương trình mục tiêu Quốc gia khu vực phía Nam. Các chiến dịch quan trọng bao gồm Phòng chống sốt xuất huyết, Tiêm chủng mở rộng, phòng chống HIV/AIDS và đặc biệt là công tác ứng phó với các dịch bệnh đường hô hấp cấp do virus (như SARS hay cúm gia cầm). Những thành công trong việc kiểm soát dịch bệnh tại khu vực phía Nam đã tạo tiền đề giúp bà được quy hoạch vào các vị trí lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước.

Năm 2006, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, bà được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Một năm sau đó, vào năm 2007, bà được bổ nhiệm giữ chức Thứ trưởng Bộ Y tế và trúng cử Đại biểu Quốc hội khóa XII đơn vị tỉnh Hà Tĩnh. Đây là bước ngoặt đưa bà từ một nhà khoa học thuần túy trở thành một chính trị gia quản lý ngành ở quy mô quốc gia.

Nhiệm kỳ Bộ trưởng Bộ Y tế (2011 – 2019)

Tháng 8/2011, tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XIII, bà Nguyễn Thị Kim Tiến được phê chuẩn giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Y tế, trở thành nữ thành viên duy nhất trong Chính phủ của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thời điểm đó. Bà giữ cương vị này trong hai nhiệm kỳ liên tiếp (khóa XIII và giai đoạn đầu khóa XIV).

Trong hơn 8 năm lãnh đạo Bộ Y tế, bà Tiến đã triển khai nhiều chính sách mang tính đột phá nhưng cũng đầy tranh cãi. Một số dấu ấn nổi bật có thể kể đến như:

• Đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán bộ y tế: Đây là chiến dịch lớn nhằm thay đổi hình ảnh “ban ơn” của bác sĩ đối với bệnh nhân, hướng tới sự hài lòng của người bệnh.
• Cải cách tài chính y tế: Đẩy mạnh thực hiện lộ trình tính đúng, tính đủ giá dịch vụ y tế gắn với bảo hiểm y tế toàn dân.
• Xây dựng cơ sở hạ tầng: Triển khai xây dựng các bệnh viện tuyến Trung ương cơ sở 2 nhằm giảm tải cho các bệnh viện tại Hà Nội và TP.HCM.
• Quản lý dược phẩm: Tăng cường đấu thầu thuốc tập trung để giảm giá thuốc, tuy nhiên đây cũng là lĩnh vực khiến bà gặp nhiều rắc rối pháp lý sau này liên quan đến vụ án VN Pharma.

Tháng 1/2016, tại Đại hội Đảng khóa XII, bà không trúng cử vào Ban Chấp hành Trung ương. Tuy nhiên, bà vẫn tiếp tục giữ chức Bộ trưởng cho đến hết tháng 10/2019. Đến tháng 6/2019, bà được Bộ Chính trị điều động, bổ nhiệm giữ chức vụ Trưởng Ban Bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương – một vị trí chuyên trách chăm sóc sức khỏe cho các lãnh đạo cấp cao của Đảng.

Sai phạm và các biến cố pháp lý nghiêm trọng

Giai đoạn cuối sự nghiệp và sau khi rời ghế Bộ trưởng, bà Nguyễn Thị Kim Tiến liên tục đối mặt với các cuộc kiểm tra và kỷ luật từ Đảng và Nhà nước. Những sai phạm của bà được xác định là có hệ thống, kéo dài và gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Cuối năm 2021, Bộ Chính trị quyết định thi hành kỷ luật bằng hình thức Cảnh cáo đối với bà Tiến, đồng thời miễn nhiệm chức vụ Trưởng ban Bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương. Kết luận nêu rõ bà đã vi phạm quy định về những điều đảng viên không được làm, thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý, để Bộ Y tế và nhiều cơ sở khám chữa bệnh xảy ra sai phạm nghiêm trọng trong việc mua sắm vật tư, sinh phẩm y tế.

Đỉnh điểm của các biến cố xảy ra vào giữa năm 2025 và đầu năm 2026:

• Tháng 7/2025: Bà Nguyễn Thị Kim Tiến bị kỷ luật khai trừ khỏi Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Ngày 27/2/2026: Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03) thuộc Bộ Công an chính thức ban hành kết luận điều tra, đề nghị truy tố bà Tiến về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” theo khoản 3 Điều 219 Bộ luật Hình sự.

Theo hồ sơ vụ án, các sai phạm của bà tập trung vào dự án xây dựng Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2 tại tỉnh Hà Nam. Đây là hai dự án trọng điểm với tổng vốn đầu tư hàng nghìn tỷ đồng nhưng bị chậm tiến độ nhiều năm, gây lãng phí nguồn lực lớn. Bà Tiến bị cáo buộc đã chỉ đạo và tạo điều kiện trái quy định cho các nhà thầu thực hiện các gói thầu xây lắp. Đáng chú ý, kết luận điều tra nêu rõ bà đã nhận tổng cộng 7,5 tỷ đồng từ cấp dưới (trong đó có 2,5 tỷ đồng từ ông Nguyễn Chiến Thắng và 5 tỷ đồng từ ông Nguyễn Hữu Tuấn). Mặc dù bà khai rằng không biết nguồn gốc tiền và không có thỏa thuận trước, nhưng tổng thiệt hại trong vụ án được xác định lên tới hơn 800 tỷ đồng. Tính đến thời điểm bị đề nghị truy tố, bà đã nộp khắc phục số tiền 14,5 tỷ đồng và đang được áp dụng biện pháp ngăn chặn bảo lĩnh.

Gia đình và đời sống cá nhân

Bà Nguyễn Thị Kim Tiến kết hôn với PGS.TS Bác sĩ Hoàng Quốc Hòa, một chuyên gia y tế có tiếng tại TP.HCM. Ông Hòa từng giữ chức vụ Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định và là một trong những bác sĩ đầu ngành về tim mạch. Sự kết hợp giữa hai người cùng ngành đã tạo nên một gia đình có uy tín lớn trong giới y khoa miền Nam suốt nhiều thập kỷ.

Con trai bà là Hoàng Quốc Cường, cũng đi theo con đường nghiên cứu y học của cha mẹ. Ông Cường từng giữ chức vụ Viện phó Viện Pasteur TP.HCM – nơi mẹ ông từng làm Viện trưởng. Từ ngày 27/7/2022, ông Hoàng Quốc Cường chính thức được bổ nhiệm giữ chức Giám đốc Sở Y tế thành phố Cần Thơ. Sự thăng tiến của con trai bà cũng từng nhận được nhiều sự quan tâm từ dư luận xã hội.

Các vinh danh và giải thưởng quốc tế

Bất chấp những sai phạm trong công tác quản lý nhà nước tại Việt Nam, bà Nguyễn Thị Kim Tiến là một trong những bác sĩ Việt Nam nhận được sự đánh giá rất cao từ cộng đồng quốc tế, đặc biệt là từ phía Chính phủ Pháp. Những đóng góp của bà trong việc thúc đẩy hợp tác y tế giữa hai nước và các nghiên cứu khoa học đã được ghi nhận qua các danh hiệu cao quý:

• Năm 2009: Nhà nước Pháp trao tặng Huân chương Bắc Đẩu Bội tinh cấp Hiệp sĩ (Chevalier) để vinh danh những thành tựu khoa học và sự đóng góp cho y tế cộng đồng.
• Năm 2022: Bà tiếp tục được Nhà nước Pháp trao tặng Huân chương Bắc Đẩu Bội tinh lần thứ hai, nhưng ở cấp bậc cao hơn là cấp Sĩ quan (Officier). Buổi lễ diễn ra vào ngày 27/7/2022, ghi nhận những cố gắng bền bỉ của bà trong việc phát triển y tế thế giới và củng cố quan hệ hữu nghị Pháp – Việt.

Ngoài ra, bà còn giữ chức Tổng biên tập Tạp chí Y học thực hành của Bộ Y tế trong nhiều năm và là tác giả của nhiều công trình nghiên cứu về vắc xin và dịch tễ học được đăng tải trên các tạp chí quốc tế uy tín.

Điều có thể bạn chưa biết

• Bà Nguyễn Thị Kim Tiến là cháu ngoại của cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập, một trong những nhà lãnh đạo kiên trung nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam thời kỳ tiền khởi nghĩa.
• Trong nhiệm kỳ Bộ trưởng, bà nổi tiếng là người quyết liệt với vấn đề “nằm ghép” tại bệnh viện, từng có những chuyến vi hành bất ngờ vào ban đêm để kiểm tra tình hình tại các cơ sở y tế.
• Bà là nữ Bộ trưởng duy nhất trong lịch sử y tế Việt Nam được trao tặng Huân chương Bắc Đẩu Bội tinh của Pháp ở cả hai cấp độ: Hiệp sĩ và Sĩ quan.
• Số tiền bà đã nộp để khắc phục hậu quả vụ án (14,5 tỷ đồng) cao gần gấp đôi số tiền bà bị cáo buộc đã nhận từ cấp dưới (7,5 tỷ đồng).

Câu hỏi thường gặp về Nguyễn Thị Kim Tiến