Benjamin Netanyahu

Benjamin Netanyahu
Thông tin chung
Tên gọi khác	Bibi
Nghề nghiệp	Chính trị gia
Chức vụ hiện tại	Thủ tướng Israel
Đảng phái	Likud
Đặc điểm chính trị	Cánh hữu cứng rắn, cải cách kinh tế thị trường tự do, quan điểm quyết liệt về an ninh quốc gia
Tiểu sử
Ngày sinh	21 tháng 10 năm 1949
Nơi sinh	Tel Aviv, Israel
Gia đình	Cha là Benzion Netanyahu (giáo sư sử học, người ủng hộ chủ nghĩa phục quốc Do Thái xét lại)
Thời gian ở Hoa Kỳ	1963 - 1967 (trung học), sau 1977 (học vấn)
Nơi ở tại Hoa Kỳ	Cheltenham Township, Pennsylvania
Trở về Israel	1967
Học vấn và Sự nghiệp quân sự
Đơn vị quân đội	Sayeret Matkal, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF)
Thành tích quân sự nổi bật	Tham gia giải cứu máy bay Sabena (1972)
Cấp bậc xuất ngũ	Đại úy
Bằng cấp	Cử nhân Khoa học (Kiến trúc), Thạc sĩ Khoa học (Quản lý)
Trường đại học	Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), Harvard University
Năm tốt nghiệp (MIT)	Cử nhân (1975), Thạc sĩ (1977)
Sự nghiệp chính trị và ngoại giao
Bước ngoặt	Hy sinh của anh trai Yonatan Netanyahu (1976)
Hoạt động quốc tế	Thành lập Viện Jonathan (chống khủng bố)
Chức vụ ngoại giao	Phó đoàn tại Đại sứ quán Israel ở Washington, D.C. (từ 1982)
Kỷ lục	Thủ tướng giữ chức vụ lâu nhất Israel (hơn 15 năm)
Điểm nổi bật	Chính trị gia Israel đầu tiên sinh sau năm 1948

Benjamin “Bibi” Netanyahu là một chính trị gia người Israel, hiện đang giữ chức Thủ tướng Israel và là Chủ tịch Đảng Likud. Ông là thủ tướng đầu tiên của Israel sinh ra sau khi Nhà nước Israel được thành lập vào năm 1948 và nắm giữ kỷ lục là người giữ chức vụ này lâu nhất trong lịch sử đất nước với tổng cộng hơn 15 năm quyền lực. Sự nghiệp của Netanyahu gắn liền với đường lối chính trị cánh hữu cứng rắn, các cải cách kinh tế thị trường tự do và một quan điểm quyết liệt về an ninh quốc gia, đặc biệt là trong mối quan hệ đối đầu với Iran và các tổ chức vũ trang Hồi giáo tại Trung Đông.

Tiểu sử và quá trình đào tạo tại Hoa Kỳ

Benjamin Netanyahu sinh ngày 21 tháng 10 năm 1949 tại Tel Aviv, Israel, trong một gia đình có truyền thống trí thức và tinh thần phục quốc Do Thái mạnh mẽ. Cha ông, Benzion Netanyahu, là một giáo sư sử học nổi tiếng và là người ủng hộ nhiệt thành cho chủ nghĩa phục quốc Do Thái xét lại. Ảnh hưởng từ người cha đã hình thành nên tư duy chính trị kiên định và thế giới quan về sự tồn vong của dân tộc Do Thái trong tâm trí Benjamin ngay từ khi còn nhỏ.

Năm 1963, gia đình ông chuyển đến Cheltenham Township, Pennsylvania, Hoa Kỳ, nơi cha ông giảng dạy tại Đại học Dropsie. Tại đây, Netanyahu đã theo học trung học và nhanh chóng thích nghi với môi trường phương Tây, điều này giúp ông có khả năng sử dụng tiếng Anh lưu loát với chất giọng Mỹ đặc trưng – một lợi thế ngoại giao cực lớn sau này. Tuy nhiên, lòng trung thành với quê hương đã thôi thúc ông trở về Israel vào năm 1967 ngay sau khi tốt nghiệp trung học để gia nhập Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF).

Ông phục vụ trong đơn vị trinh sát tinh nhuệ Sayeret Matkal, tham gia nhiều chiến dịch quân sự quan trọng, bao gồm cuộc giải cứu máy bay Sabena bị không tặc năm 1972, nơi ông bị thương trong quá trình chiến đấu. Sau khi xuất ngũ với cấp bậc đại úy, Netanyahu trở lại Mỹ để tiếp tục con đường học vấn. Ông tốt nghiệp Cử nhân Khoa học về kiến trúc tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) vào năm 1975 và sau đó lấy bằng Thạc sĩ Khoa học tại Trường Quản lý Sloan của MIT vào năm 1977. Ngoài ra, ông còn theo học ngành khoa học chính trị tại Harvard và MIT. Quá trình đào tạo bài bản về quản trị và tư duy chiến lược tại các tổ chức hàng đầu thế giới đã tạo tiền đề cho những cải cách kinh tế và phong cách lãnh đạo quyết đoán của ông sau này.

Sự nghiệp ngoại giao và con đường dẫn đến quyền lực

Bước ngoặt lớn trong cuộc đời Netanyahu xảy ra vào năm 1976 khi anh trai ông, Yonatan Netanyahu, hy sinh khi chỉ huy cuộc tập kích giải cứu con tin tại Entebbe, Uganda. Sự hy sinh của người anh hùng dân tộc này đã đưa gia đình Netanyahu vào tâm điểm chú ý của công chúng và thôi thúc Benjamin tham gia vào các hoạt động chống khủng bố quốc tế thông qua Viện Jonathan mà ông thành lập.

Năm 1982, tài năng diễn thuyết và sự am hiểu về phương Tây của ông đã giúp ông được bổ nhiệm làm Phó đoàn tại Đại sứ quán Israel ở Washington, D.C. Từ năm 1984 đến 1988, ông giữ chức Đại sứ Israel tại Liên Hợp Quốc. Tại đây, Netanyahu trở thành gương mặt đại diện nổi bật của Israel trên truyền thông quốc tế, khéo léo sử dụng các diễn đàn đa phương để bảo vệ lợi ích của quốc gia mình trước những chỉ trích từ cộng đồng quốc tế. Hình ảnh một nhà ngoại giao trẻ tuổi, sắc sảo và kiên định đã giúp ông ghi điểm tuyệt đối trong mắt các cử tri quê nhà.

Năm 1988, ông trở về Israel và được bầu vào Knesset (Quốc hội) với tư cách là thành viên của Đảng Likud. Ông nhanh chóng thăng tiến trong hàng ngũ đảng và trở thành Chủ tịch Đảng Likud vào năm 1993. Năm 1996, trong cuộc bầu cử trực tiếp thủ tướng đầu tiên của Israel, Netanyahu đã đánh bại Shimon Peres để trở thành Thủ tướng trẻ nhất trong lịch sử Israel ở tuổi 46. Nhiệm kỳ đầu tiên của ông (1996-1999) chứng kiến những nỗ lực đàm phán khó khăn với chính quyền Palestine, bao gồm việc ký kết Bản ghi nhớ Sông Wye với Yasser Arafat, dù ông luôn giữ thái độ hoài nghi về các tiến trình hòa bình đổi đất lấy hòa bình.

Giai đoạn thăng trầm và sự trở lại mạnh mẽ

Sau khi thất bại trong cuộc bầu cử năm 1999 trước Ehud Barak, Netanyahu tạm thời rút lui khỏi chính trường và làm cố vấn cho các công ty công nghệ cao. Tuy nhiên, ông nhanh chóng trở lại vào năm 2002 với tư cách là Bộ trưởng Ngoại giao và sau đó là Bộ trưởng Tài chính (2003-2005) dưới thời Thủ tướng Ariel Sharon. Ở cương vị Bộ trưởng Tài chính, ông đã thực hiện một cuộc cách mạng kinh tế thực sự bằng cách cắt giảm thuế, tư nhân hóa các doanh nghiệp nhà nước và cắt giảm phúc lợi xã hội. Những chính sách này dù gây tranh cãi nhưng được ghi nhận là đã giúp kinh tế Israel vượt qua khủng hoảng và thúc đẩy sự phát triển thần kỳ của ngành công nghệ (Start-up Nation).

Ông từ chức vào năm 2005 để phản đối kế hoạch rút quân đơn phương khỏi Gaza của Ariel Sharon, một quyết định mà ông cho rằng sẽ dẫn đến sự gia tăng của chủ nghĩa khủng bố. Sau một thời gian lãnh đạo phe đối lập, Netanyahu đã dẫn dắt Đảng Likud giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2009. Đây là khởi đầu cho nhiệm kỳ thứ hai kéo dài kỷ lục 12 năm liên tục (2009-2021). Trong giai đoạn này, ông tập trung vào việc ngăn chặn chương trình hạt nhân của Iran, xây dựng các bức tường biên giới để ngăn chặn người nhập cư bất hợp pháp và củng cố vị thế của Israel như một cường quốc quân sự và công nghệ toàn cầu.

Năm 2020, ông đạt được thành tựu ngoại giao lịch sử với Hiệp định Abraham, bình thường hóa quan hệ với các quốc gia Ả Rập như UAE, Bahrain, Sudan và Morocco mà không cần nhượng bộ về vấn đề lãnh thổ với Palestine. Tuy nhiên, sự nghiệp của ông cũng bị bao phủ bởi các cáo buộc tham nhũng dẫn đến việc ông phải hầu tòa trong ba vụ án riêng biệt liên quan đến hối lộ, gian lận và lạm dụng tín nhiệm.

Xung đột Gaza và cuộc đối đầu với Iran (2022 – 2026)

Sau một khoảng nghỉ ngắn khi phe đối lập thành lập chính phủ liên minh vào năm 2021, Netanyahu đã trở lại nắm quyền vào ngày 29 tháng 12 năm 2022. Ông thành lập một chính phủ liên minh được đánh giá là cực hữu nhất trong lịch sử Israel, tập trung vào việc mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây và cải cách tư pháp – một động thái gây ra làn sóng biểu tình rầm rộ trong nước suốt năm 2023.

Thử thách lớn nhất trong sự nghiệp của ông ập đến vào ngày 7 tháng 10 năm 2023, khi Hamas thực hiện cuộc tấn công xuyên biên giới đẫm máu nhất lịch sử Israel, khiến ít nhất 1.400 người thiệt mạng và hàng trăm người bị bắt làm con tin. Ngay lập tức, Netanyahu tuyên chiến với Hamas với mục tiêu “hủy diệt” tổ chức này. Cuộc chiến tại Gaza đã gây ra những tổn thất khủng khiếp; chỉ sau 4 tuần đầu tiên, khoảng 11.000 người Palestine đã thiệt mạng do các cuộc không kích và tấn công trên bộ của Israel. Dưới sự lãnh đạo của ông, Israel đã tiến hành một chiến dịch quân sự quy mô chưa từng có, bất chấp sức ép từ cộng đồng quốc tế về cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Gaza.

Đến tháng 3 năm 2026, tình hình khu vực tiếp tục leo thang khi Israel phối hợp với Hoa Kỳ mở các chiến dịch quân sự trực diện nhằm vào các cơ sở hạt nhân và quân sự của Iran. Trước những chỉ trích rằng ông đang kéo đất nước vào một “cuộc chiến không hồi kết”, Netanyahu đã bác bỏ mạnh mẽ và khẳng định rằng các hành động quân sự này là cần thiết, nhanh chóng và dứt khoát để bảo vệ sự tồn vong của Israel. Ông duy trì lập trường rằng Iran là mối đe dọa hiện hữu duy nhất đối với hòa bình thế giới và Israel sẽ không bao giờ cho phép quốc gia này sở hữu vũ khí hạt nhân.

Chức vụ đã đảm nhiệm

• Thủ tướng Israel (1996–1999, 2009–2021, 2022–nay)
• Chủ tịch Đảng Likud (1993–1999, 2005–nay)
• Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Israel (2002–2003, 2012–2013, 2015–2019)
• Bộ trưởng Bộ Tài chính Israel (2003–2005)
• Đại sứ Israel tại Liên Hợp Quốc (1984–1988)
• Phó Đại sứ Israel tại Hoa Kỳ (1982–1984)
• Thành viên Knesset (1988–1999, 2002–nay)
• Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Israel (2018–2019)

Giải thưởng và vinh danh

• Đứng thứ 1 trong danh sách “50 người Do Thái có ảnh hưởng nhất thế giới” của Jerusalem Post (nhiều năm).
• Được tạp chí Time bình chọn là một trong 100 người có ảnh hưởng nhất thế giới (nhiều lần).
• Được Forbes xếp hạng là một trong những người quyền lực nhất thế giới.
• Giải thưởng Jabotinsky cho sự cống hiến vì tự do và dân tộc Do Thái.
• Huân chương danh dự từ nhiều tổ chức quốc tế vì nỗ lực chống khủng bố toàn cầu.

Điều có thể bạn chưa biết

• Benjamin Netanyahu là thủ tướng Israel đầu tiên sinh ra tại Israel kể từ khi quốc gia này tuyên bố độc lập vào năm 1948.
• Biệt danh “Bibi” của ông đã trở nên phổ biến đến mức ngay cả các đối thủ chính trị và các nhà lãnh đạo quốc tế cũng thường xuyên sử dụng nó trong các cuộc hội đàm chính thức.
• Ông từng làm việc tại Boston Consulting Group (BCG), một trong những tập đoàn tư vấn quản trị hàng đầu thế giới, cùng thời điểm với Mitt Romney (ứng cử viên Tổng thống Mỹ năm 2012).
• Trong cuộc giải cứu chuyến bay Sabena 571 năm 1972, ông đã bị một đồng đội bắn nhầm vào cánh tay trong lúc hỗn loạn khi tấn công máy bay bị bắt cóc.
• Gia đình ông có truyền thống quân sự và học thuật lẫy lừng; người anh cả Yonatan là anh hùng dân tộc, trong khi người em trai Iddo là một bác sĩ X-quang và nhà văn nổi tiếng.

Câu hỏi thường gặp về Benjamin Netanyahu