Bette Davis

Bette Davis
Thông tin chung
Tên đầy đủ	Ruth Elizabeth Davis
Nghệ danh	Bette Davis
Ngày sinh	5 tháng 4 năm 1908
Ngày mất	6 tháng 10 năm 1989
Nơi sinh	Lowell, Massachusetts, Hoa Kỳ
Sự nghiệp
Ra mắt sân khấu	1929 (vở Broken Dishes)
Ra mắt điện ảnh	1930 (ký hợp đồng với Universal Studios)
Hãng phim gắn bó	Warner Bros. (từ 1932)
Biệt danh	Anh em nhà Warner thứ tư
Giải thưởng	2 giải Oscar (Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất)
Vinh danh
Vị trí tại AFI	Thứ 2 trong danh sách 'Những huyền thoại màn bạc vĩ đại nhất lịch sử điện ảnh Mỹ'

Bette Davis (sinh ngày 5 tháng 4 năm 1908 – mất ngày 6 tháng 10 năm 1989), tên đầy đủ là Ruth Elizabeth Davis, là một trong những huyền thoại vĩ đại nhất của Kỷ nguyên Vàng Hollywood. Bà nổi tiếng với phong cách diễn xuất mãnh liệt, đôi mắt to đặc trưng và sự sẵn lòng đảm nhận những vai diễn phản diện hoặc không mấy thiện cảm – điều mà hiếm nữ minh tinh nào cùng thời dám làm. Trong suốt sự nghiệp kéo dài sáu thập kỷ, bà đã khẳng định vị thế là một “Đệ nhất phu nhân màn ảnh Mỹ” và được Viện Phim Mỹ (AFI) vinh danh ở vị trí thứ 2 trong danh sách “Những huyền thoại màn bạc vĩ đại nhất lịch sử điện ảnh Mỹ”, chỉ sau Katharine Hepburn.

Tiểu sử và những năm đầu sự nghiệp

Bette Davis sinh ra tại Lowell, Massachusetts, Hoa Kỳ vào năm 1908. Ngay từ khi còn trẻ, bà đã bộc lộ niềm đam mê với nghệ thuật biểu diễn. Nghệ danh “Bette Davis” của bà được lấy cảm hứng từ tiểu thuyết La Cousine Bette của đại văn hào Honoré de Balzac. Đây là một sự lựa chọn có chủ đích, phản ánh cá tính mạnh mẽ và có phần duy mỹ của bà ngay từ khi bắt đầu con đường nghệ thuật.

Năm 1929, Bette Davis chính thức ra mắt khán giả trên sân khấu Broadway với vở kịch Broken Dishes. Màn trình diễn này đã mở ra cơ hội để bà tiến chân vào thế giới điện ảnh. Năm 1930, bà quyết định chuyển đến Hollywood và ký hợp đồng với Universal Studios. Tuy nhiên, giai đoạn đầu tại đây không mấy suôn sẻ khi bà chưa tìm được những vai diễn thực sự phù hợp với cá tính của mình. Thậm chí, một giám đốc hãng phim lúc bấy giờ còn đưa ra nhận xét khắt khe rằng bà “không có sức hấp dẫn giới tính” và khó có thể trở thành một ngôi sao lớn. Không nản lòng trước những định kiến về ngoại hình, Bette Davis tiếp tục kiên trì với con đường đã chọn.

Bước ngoặt lớn đến vào năm 1932 khi bà ký hợp đồng với Warner Bros. Đây chính là cột mốc khởi đầu cho thời kỳ đỉnh cao sự nghiệp của bà. Tại Warner Bros, bà làm việc hăng say và hiệu quả đến mức được mệnh danh là “Anh em nhà Warner thứ tư” (The Fourth Warner Brother), một cách gọi khẳng định vị thế quan trọng của bà đối với sự thành công của hãng phim này.

Đỉnh cao sự nghiệp và cuộc chiến pháp lý lịch sử

Thập niên 1930 và 1940 là giai đoạn hoàng kim của Bette Davis với hàng loạt vai diễn để đời. Năm 1934, bà gây đột phá với vai diễn trong Of Human Bondage. Đây là một trong những lần đầu tiên bà chứng minh khả năng sẵn sàng làm xấu mình, trang điểm nhợt nhạt và thể hiện tâm lý nhân vật phức tạp để phục vụ nghệ thuật. Sự hy sinh này đã mang lại quả ngọt khi chỉ một năm sau, vào năm 1935, bà giành giải Oscar đầu tiên cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất với phim Dangerous.

Năm 1938, Bette Davis tiếp tục khẳng định đẳng cấp với giải Oscar thứ hai trong sự nghiệp nhờ vai diễn trong phim Jezebel. Bộ phim này cũng đánh dấu sự hợp tác thành công giữa bà và đạo diễn William Wyler – người không chỉ là cộng sự đắc lực giúp bà đạt đến đỉnh cao nghệ thuật mà còn là người tình của bà trong một giai đoạn. Dưới sự dẫn dắt của Wyler, bà đã tạo ra những màn trình diễn kinh điển khác trong các phim như The Letter.

Một trong những sự kiện chấn động nhất sự nghiệp của Bette Davis là vụ kiện chống lại hãng phim Warner Bros vào năm 1936. Bà đã sang Anh để thực hiện vụ kiện này nhằm thoát khỏi cái mà bà gọi là “hệ thống hợp đồng nô lệ”, vốn kìm kẹp sự tự do lựa chọn vai diễn của nghệ sĩ. Mặc dù thua kiện về mặt pháp lý, hành động dũng cảm này đã giúp bà nhận được sự tôn trọng lớn lao từ giới chuyên môn và công chúng. Sau vụ việc, hãng phim đã phải nhượng bộ, cung cấp cho bà những kịch bản chất lượng hơn, từ đó mở đường cho những tác phẩm xuất sắc như Dark Victory (1939) – bộ phim mà bà từng chia sẻ là vai diễn mình yêu thích nhất.

Bên cạnh các hoạt động diễn xuất, Bette Davis còn tích cực đóng góp cho cộng đồng và ngành công nghiệp điện ảnh. Năm 1941, bà trở thành nữ chủ tịch đầu tiên của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh (AMPAS). Năm 1942, trong bối cảnh Thế chiến II, bà đã đồng sáng lập Hollywood Canteen, một địa điểm nổi tiếng chuyên phục vụ binh lính, thể hiện tinh thần trách nhiệm của một ngôi sao lớn đối với quốc gia.

Sự trở lại mạnh mẽ và những năm tháng cuối đời

Sau một giai đoạn sự nghiệp có phần chững lại vào cuối thập niên 1940, Bette Davis đã có màn trở lại không thể ấn tượng hơn vào năm 1950. Vai diễn Margo Channing trong All About Eve đã trở thành biểu tượng, được giới phê bình coi là màn trình diễn xuất sắc nhất trong toàn bộ sự nghiệp của bà. Câu thoại và phong thái của bà trong phim này vẫn luôn được nhắc lại như một chuẩn mực của diễn xuất điện ảnh.

Đến năm 1962, bà một lần nữa gây chấn động dư luận khi tham gia bộ phim kinh dị tâm lý What Ever Happened to Baby Jane?. Trong phim này, bà đóng chung với đối thủ “không đội trời chung” Joan Crawford. Sự kết hợp này không chỉ tạo ra một tác phẩm điện ảnh xuất sắc mà còn làm tốn không biết bao nhiêu giấy mực của báo giới về mối thâm thù kéo dài hàng thập kỷ giữa hai nữ minh tinh. Sự sẵn lòng trang điểm già nua, xấu xí và thể hiện những khía cạnh tâm lý điên rồ trong phim đã mang về cho bà thêm một đề cử Oscar danh giá.

Bette Davis tiếp tục hoạt động bền bỉ trong suốt những năm sau đó ở cả lĩnh vực điện ảnh và truyền hình. Năm 1977, bà trở thành người phụ nữ đầu tiên nhận giải “Thành tựu trọn đời” của Viện Phim Mỹ (AFI). Năm 1979, bà giành giải Emmy cho vai diễn trong phim truyền hình Strangers: The Story of a Mother and Daughter. Cho đến những năm cuối đời, bà vẫn nhận được những vinh dự cao quý như giải Kennedy Center Honors vào năm 1987.

Bette Davis qua đời ngày 6 tháng 10 năm 1989 tại Neuilly-sur-Seine, Pháp do căn bệnh ung thư vú, hưởng thọ 81 tuổi. Sự ra đi của bà là một mất mát lớn cho nền điện ảnh thế giới, nhưng di sản bà để lại vẫn luôn tồn tại. Tính đến tháng 4/2026, Quỹ Bette Davis (The Bette Davis Foundation) vẫn tiếp tục hoạt động mạnh mẽ, trao học bổng cho các sinh viên ngành điện ảnh và kịch nghệ xuất sắc, nhằm tiếp nối tinh thần cống hiến cho nghệ thuật của bà.

Đời tư và những mối quan hệ phức tạp

Cuộc đời tư của Bette Davis cũng đầy thăng trầm và kịch tính không kém gì các vai diễn trên màn ảnh. Bà đã trải qua 4 cuộc hôn nhân với: Harmon Nelson, Arthur Farnsworth (người đã qua đời khi vẫn đang là chồng bà), William Grant Sherry và Gary Merrill. Tuy nhiên, tất cả các cuộc hôn nhân này đều kết thúc bằng ly hôn hoặc sự ra đi của người chồng.

Mối quan hệ giữa bà và con gái ruột B.D. Hyman là một trong những bi kịch gia đình được thảo luận nhiều nhất. Năm 1985, B.D. Hyman đã xuất bản cuốn hồi ký gây tranh cãi mang tên My Mother’s Keeper, trong đó mô tả Bette Davis là một người mẹ độc đoán và nghiện rượu. Điều này đã gây ra một cú sốc lớn cho nữ diễn viên vào những năm cuối đời. Để đáp lại, bà đã gạch tên con gái B.D. Hyman và con gái nuôi Margo khỏi di chúc của mình. Tại thời điểm bà qua đời, di sản trị giá khoảng 1 triệu USD (tương đương khoảng 2 triệu USD vào năm 2026) phần lớn được để lại cho con trai nuôi Michael Merrill và người trợ lý thân cận Kathryn Sermack.

Ngoài ra, mối thù giữa Bette Davis và Joan Crawford cũng là một phần không thể thiếu khi nhắc về cuộc đời bà. Mối thâm thù này được cho là bắt nguồn từ sự cạnh tranh vai diễn, sự khác biệt về phong cách sống (Crawford là biểu tượng của sự quyến rũ, còn Davis là biểu tượng của thực lực) và cả sự tranh giành tình cảm đối với nam diễn viên Franchot Tone. Dù ghét nhau ra mặt, nhưng chính sự cạnh tranh này đã thúc đẩy cả hai tạo nên những dấu ấn khó phai trong lịch sử Hollywood.

Danh sách tác phẩm và giải thưởng tiêu biểu

Phim điện ảnh tiêu biểu

• Of Human Bondage (1934) – Vai diễn mang tính đột phá trong sự nghiệp.
• Dangerous (1935) – Mang về giải Oscar đầu tiên.
• Jezebel (1938) – Mang về giải Oscar thứ hai.
• Dark Victory (1939) – Vai diễn bà yêu thích nhất trong sự nghiệp.
• The Little Foxes (1941) – Một trong những vai diễn phản diện ấn tượng.
• Now, Voyager (1942) – Tác phẩm tâm lý tình cảm kinh điển.
• All About Eve (1950) – Được coi là màn trình diễn xuất sắc nhất của bà.
• What Ever Happened to Baby Jane? (1962) – Phim kinh dị tâm lý gây chấn động.

Giải thưởng và danh hiệu chính

• Thắng 2 giải Oscar cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất (1935, 1938).
• Nhận tổng cộng 10 đề cử Oscar chính thức (người đầu tiên đạt cột mốc này).
• Giải Emmy cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất trong phim truyền hình (1979).
• Giải Thành tựu trọn đời của Viện Phim Mỹ – AFI Life Achievement Award (1977).
• Giải Kennedy Center Honors (1987).
• Xếp thứ 2 trong danh sách Huyền thoại màn bạc vĩ đại nhất của AFI.

Tác phẩm và tư liệu liên quan khác

• Vở kịch Broadway: Broken Dishes (1929).
• Hồi ký của trợ lý: Miss D & Me: Life with the Invincible Bette Davis (Kathryn Sermack).
• Ca khúc vinh danh: “Bette Davis Eyes” (Kim Carnes) – bài hát đạt giải Grammy và thường xuyên xuất hiện trong các danh sách nhạc retro.

Điều có thể bạn chưa biết

• Bia mộ của Bette Davis được khắc dòng chữ: “She did it the hard way” (Bà đã làm điều đó theo cách khó khăn nhất), phản ánh đúng tính cách kiên cường, không bao giờ thỏa hiệp với những điều dễ dàng trong suốt cuộc đời bà.
• Bà là một trong những nữ diễn viên đầu tiên tại Hollywood tiên phong trong việc sẵn sàng làm xấu ngoại hình, sử dụng lớp trang điểm già nua hoặc nhợt nhạt để lột tả chân thực nhất tâm lý và hoàn cảnh của nhân vật.
• Dù là một ngôi sao quyền lực, Bette Davis từng bị một giám đốc hãng phim từ chối khi mới khởi nghiệp vì cho rằng bà thiếu sức hấp dẫn để trở thành một minh tinh màn bạc.
• Sau khi con gái B.D. Hyman xuất bản cuốn hồi ký nói xấu mình, Bette Davis đã kiên quyết gạch tên con gái ra khỏi di chúc, để lại phần lớn tài sản cho con trai nuôi và trợ lý.

Infographic của Bette Davis

Câu hỏi thường gặp về Bette Davis