IMAX

IMAX
Thông tin chung
Tên đầy đủ	Image Maximum
Loại hình	Hệ thống công nghệ điện ảnh độc quyền
Đặc điểm nổi bật	Màn hình khổng lồ, tỷ lệ khung hình độc đáo, âm thanh đa kênh
Doanh thu toàn cầu (2025)	1, 28 tỷ USD
Phạm vi hoạt động	91 quốc gia và vùng lãnh thổ
Lịch sử hình thành
Thành lập	Tháng 9 năm 1967
Người sáng lập	Graeme Ferguson, Roman Kroitor, Robert Kerr, William C. Shaw
Bộ phim IMAX đầu tiên	Tiger Child (1970)
Rạp IMAX cố định đầu tiên	Cinesphere, Toronto, Canada (1971)
Chuyển hướng sang điện ảnh thương mại	1994
Công nghệ DMR	2002
Phát triển công nghệ
Công nghệ kỹ thuật số	Giới thiệu từ 2008
Niêm yết IMAX China	2015
Số lượng hệ thống toàn cầu (2025)	Gần 1.900

IMAX (viết tắt của Image Maximum) là một hệ thống công nghệ điện ảnh độc quyền bao gồm máy quay độ phân giải cao, định dạng phim, máy chiếu và hệ thống rạp chiếu chuyên dụng, được thiết kế để mang lại trải nghiệm thị giác và thính giác vượt xa các tiêu chuẩn rạp phim truyền thống. Nổi bật với màn hình kích thước khổng lồ (thường có độ cong để tối ưu hóa tầm nhìn), tỷ lệ khung hình độc đáo và hệ thống âm thanh đa kênh tiên tiến, IMAX tạo ra hiệu ứng đắm chìm, khiến khán giả cảm thấy như đang hiện diện trực tiếp trong từng khung hình. Tính đến hết năm 2025, IMAX đã xác lập kỷ lục doanh thu phòng vé toàn cầu với 1,28 tỷ USD, tăng 40% so với năm trước đó, khẳng định vị thế dẫn đầu trong phân khúc điện ảnh cao cấp tại 91 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Lịch sử hình thành và các giai đoạn phát triển

Nền móng của IMAX bắt đầu từ mong muốn tạo ra một trải nghiệm điện ảnh màn ảnh rộng có độ phân giải cực cao. Vào tháng 9 năm 1967, Multiscreen Corporation được thành lập tại Montreal, Canada bởi một nhóm các nhà làm phim và kỹ sư gồm Graeme Ferguson, Roman Kroitor, Robert Kerr và William C. Shaw. Ban đầu, họ thử nghiệm với các hệ thống nhiều máy chiếu cùng lúc, nhưng sau đó đã chuyển hướng sang phát triển một hệ thống sử dụng một máy chiếu phim duy nhất nhưng có kích thước khung hình cực lớn.

Năm 1970, cột mốc lịch sử đầu tiên được thiết lập khi bộ phim IMAX đầu tiên mang tên “Tiger Child” được trình chiếu tại Hội chợ Expo ’70 ở Osaka, Nhật Bản. Thành công của buổi trình diễn này đã dẫn đến việc xây dựng rạp IMAX cố định đầu tiên trên thế giới tại Cinesphere ở Ontario Place, Toronto, Canada vào tháng 5 năm 1971, với bộ phim ra mắt là “North of Superior”.

Trong hơn hai thập kỷ đầu, IMAX chủ yếu phục vụ cho các bộ phim tài liệu giáo dục và thiên nhiên, được trình chiếu tại các bảo tàng và trung tâm khoa học. Tuy nhiên, bước ngoặt lớn xảy ra vào năm 1994 khi tập đoàn được WGIM Acquisition Corporation mua lại, đánh dấu sự chuyển hướng mạnh mẽ sang thị trường điện ảnh thương mại. Năm 2002, IMAX giới thiệu công nghệ Digital Media Remastering (DMR), cho phép chuyển đổi các bộ phim quay bằng định dạng 35mm thông thường sang định dạng IMAX. “Apollo 13” là bộ phim Hollywood lớn đầu tiên được phát hành lại dưới định dạng này, mở ra kỷ nguyên mới cho các bom tấn giải trí tại rạp IMAX.

Giai đoạn từ năm 2008 đến nay chứng kiến sự bùng nổ của IMAX khi công nghệ kỹ thuật số (IMAX Digital) được giới thiệu, giúp giảm chi phí vận hành và mở rộng mạng lưới rạp chiếu vào các cụm rạp thương mại truyền thống. Năm 2015, IMAX China được niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Hồng Kông, cho thấy tầm ảnh hưởng sâu rộng của thương hiệu này tại thị trường châu Á. Đến năm 2025, IMAX đã trở thành một biểu tượng của chất lượng điện ảnh thượng hạng với mạng lưới gần 1.900 hệ thống trên toàn cầu.

Đặc tính kỹ thuật và công nghệ cốt lõi

Điểm khác biệt căn bản nhất của IMAX nằm ở kích thước và chất lượng hình ảnh. Phim IMAX truyền thống sử dụng định dạng phim 70mm với 15 lỗ đục trên mỗi khung hình (thường được gọi là 15/70). Thay vì chạy dọc như phim 35mm tiêu chuẩn, phim IMAX chạy ngang qua máy chiếu, tạo ra kích thước khung hình lớn gấp khoảng 10 lần so với phim 35mm. Điều này cho phép độ phân giải hình ảnh đạt mức tương đương 12K, mang lại độ sắc nét và chi tiết kinh ngạc ngay cả trên những màn hình cao bằng tòa nhà 7-8 tầng.

Hệ thống máy chiếu của IMAX cũng là một kỳ quan kỹ thuật. Ngoài các máy chiếu phim nhựa truyền thống, IMAX hiện nay sử dụng hệ thống IMAX with Laser – công nghệ chiếu laser 4K kép. Hệ thống này cung cấp độ sáng cao hơn đáng kể, độ tương phản sâu hơn và dải màu rộng hơn so với các máy chiếu kỹ thuật số thông thường. Tỷ lệ khung hình của IMAX cũng rất đặc biệt, với chuẩn 1.43:1 (cho các rạp dùng phim 70mm hoặc laser toàn phần) hoặc 1.90:1, cung cấp thêm tới 26% đến 40% hình ảnh so với tỷ lệ 2.39:1 của các rạp chiếu chuẩn, giúp loại bỏ các dải đen ở trên và dưới màn hình.

Về âm thanh, IMAX sử dụng hệ thống âm thanh đa kênh không nén được thiết kế riêng cho cấu trúc hình học của từng phòng chiếu. Các loa được điều chỉnh bằng laser để đảm bảo mọi vị trí ngồi trong rạp đều nhận được chất lượng âm thanh đồng nhất. Hệ thống này có dải tần rộng hơn, từ những tiếng thì thầm nhỏ nhất đến những tiếng nổ rung chuyển mặt đất, tạo nên một môi trường âm thanh bao quanh hoàn hảo. Sự kết hợp giữa hình ảnh khổng lồ và âm thanh uy lực chính là chìa khóa tạo nên “Trải nghiệm IMAX” (The IMAX Experience) lừng danh.

Thành tựu kinh doanh và vị thế thị trường năm 2025

Năm 2025 được ghi nhận là năm thành công nhất trong lịch sử của IMAX Corporation dưới sự dẫn dắt của CEO Richard Gelfond. Theo các báo cáo tài chính, doanh thu phòng vé toàn cầu của IMAX đạt con số kỷ lục 1,28 tỷ USD, tăng trưởng 40% so với năm 2024 và vượt qua kỷ lục cũ được thiết lập vào năm 2019 tới 13%. Riêng quý 4 năm 2025, doanh thu đạt 336,2 triệu USD, tăng 62% so với cùng kỳ năm trước, một con số chưa từng có trong lịch sử công ty.

Sự tăng trưởng này không chỉ đến từ các bom tấn Hollywood mà còn nhờ vào chiến lược đa dạng hóa nội dung. Doanh thu từ các bộ phim ngôn ngữ địa phương (không phải tiếng Anh) đã đạt kỷ lục 405 triệu USD trong năm 2025, tăng 65% so với năm 2023. Điều này cho thấy IMAX đã thành công trong việc thâm nhập sâu vào các thị trường như Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản. Tỷ suất lợi nhuận gộp trong quý 4 năm 2025 cũng đạt mức ấn tượng 57,6%, tăng 540 điểm cơ bản so với năm trước.

Về mặt hạ tầng, tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2025, có tổng cộng 1.864 hệ thống IMAX đang hoạt động tại 91 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong số này bao gồm 1.796 rạp chiếu phim thương mại, 10 điểm đến du lịch thương mại và 58 địa điểm giáo dục. Trong năm 2025, công ty đã lắp đặt mới 160 hệ thống, tăng 10% so với con số 146 của năm 2024. Với đà phát triển này, IMAX đặt mục tiêu doanh thu phòng vé 1,4 tỷ USD cho năm 2026 và dự kiến lắp đặt thêm từ 160 đến 175 hệ thống mới trên toàn thế giới.

Các đạo diễn và tác phẩm điện ảnh tiêu biểu

Sự thành công của IMAX gắn liền với những đạo diễn tài năng, những người coi công nghệ này là công cụ tối thượng để truyền tải tầm nhìn nghệ thuật. Christopher Nolan là người ủng hộ nhiệt thành nhất của IMAX. Ông là đạo diễn Hollywood đầu tiên sử dụng máy quay IMAX 15/70mm cho các phân cảnh hành động trong “The Dark Knight” (2008). Kể từ đó, ông liên tục đẩy giới hạn của công nghệ này qua các tác phẩm như “Interstellar”, “Dunkirk”, “Tenet” và đặc biệt là “Oppenheimer” – bộ phim được quay hoàn toàn bằng máy quay IMAX độ phân giải cao nhất.

Bên cạnh Christopher Nolan, các đạo diễn khác như Denis Villeneuve cũng đã tận dụng tối đa lợi thế của IMAX để tạo nên những đại cảnh hoành tráng trong “Dune: Part Two” và dự án “Dune: Part Three”. Jon Favreau cũng đưa công nghệ này vào các sản phẩm truyền hình và điện ảnh thuộc vũ trụ Star Wars như “The Mandalorian and Grogu”. Sự tham gia của các nhà làm phim hàng đầu không chỉ giúp nâng cao giá trị nghệ thuật của định dạng IMAX mà còn thu hút một lượng lớn khán giả sẵn sàng chi trả mức giá vé cao hơn để có trải nghiệm tốt nhất.

Ngoài ra, sự hợp tác giữa IMAX và các đối tác như AMC Theatres (thông qua liên doanh IMAX at AMC) hay DTS (liên doanh IMAX Enhanced cho thiết bị tại gia) đã giúp thương hiệu này duy trì sức ảnh hưởng từ rạp chiếu phim đến tận phòng khách của người tiêu dùng. Giám đốc Dịch vụ Kỹ thuật Adam Cuthbert và đội ngũ kỹ sư của IMAX vẫn đang liên tục cải tiến quy trình xử lý hậu kỳ để đảm bảo mọi tác phẩm khi lên màn hình lớn đều đạt tiêu chuẩn hoàn mỹ.

Danh sách phim và giải thưởng tiêu biểu

Dưới đây là danh sách các tác phẩm và thành tựu quan trọng gắn liền với sự phát triển của công nghệ IMAX:

Phim tiêu biểu sử dụng công nghệ IMAX

• Tiger Child (1970): Bộ phim IMAX đầu tiên trên thế giới, ra mắt tại Expo ’70.
• North of Superior (1971): Phim đầu tiên trình chiếu tại rạp IMAX cố định.
• Apollo 13 (2002): Phim Hollywood đầu tiên được xử lý qua công nghệ DMR để chiếu tại rạp IMAX.
• The Dark Knight (2008): Phim truyện Hollywood đầu tiên sử dụng máy quay IMAX cho các cảnh quay trực tiếp.
• Avatar (2009): Tác phẩm đột phá về doanh thu và trải nghiệm 3D trên màn hình IMAX.
• Interstellar (2014): Sử dụng hơn một giờ cảnh quay bằng máy quay IMAX 70mm.
• Dunkirk (2017): Khoảng 75% thời lượng phim được quay bằng máy quay IMAX.
• Avengers: Infinity War & Endgame (2018-2019): Những phim đầu tiên được quay hoàn toàn bằng máy quay kỹ thuật số IMAX.
• Oppenheimer (2023): Đỉnh cao của phim tiểu sử quay bằng định dạng IMAX 70mm, bao gồm cả các phân đoạn đen trắng.
• Dune: Part Two (2024): Tác phẩm tiêu biểu cho thế hệ phim “Filmed for IMAX” hiện đại.

Giải thưởng và công nhận

• Giải thưởng Oscar (Academy Awards): IMAX Corporation đã nhận được các giải thưởng về Thành tựu Khoa học và Kỹ thuật từ Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ cho những đóng góp đột phá trong việc cải thiện chất lượng hình ảnh và âm thanh điện ảnh.
• Giải thưởng Kỹ thuật Emmy: Công nhận những đóng góp của IMAX trong việc nâng cao tiêu chuẩn trình chiếu và sản xuất hình ảnh.
• Kỷ lục Guinness Thế giới: Nhiều rạp IMAX trên thế giới đã xác lập kỷ lục về màn hình chiếu phim lớn nhất thế giới (như rạp IMAX tại Leonberg, Đức hoặc Melbourne, Úc).

Điều có thể bạn chưa biết

• Một cuộn phim IMAX 70mm cho một bộ phim dài 3 tiếng có thể nặng tới hơn 270 kg và có chiều dài lên đến hơn 15 km, đòi hỏi hệ thống máy chiếu cực kỳ mạnh mẽ để vận hành.
• Độ phân giải của phim IMAX 15/70mm truyền thống được ước tính tương đương với 12.000 dòng ngang (12K), trong khi rạp phim kỹ thuật số tiêu chuẩn hiện nay thường chỉ đạt mức 2K hoặc 4K.
• Hệ thống âm thanh của IMAX không chỉ là về âm lượng; nó được thiết kế chính xác đến mức các kỹ sư có thể tạo ra âm thanh dường như phát ra từ một điểm cụ thể trong không gian rạp mà không cần có loa đặt tại đó.
• Máy quay IMAX nổi tiếng là cực kỳ ồn ào khi vận hành do tốc độ phim chạy qua máy rất nhanh, vì vậy các cảnh có đối thoại thường phải được thu âm lại hoặc xử lý kỹ thuật rất phức tạp trong hậu kỳ.

Câu hỏi thường gặp về IMAX