NSND Kim Xuân

NSND Kim Xuân
Thông tin chung
Tên khai sinh	Châu Thị Kim Xuân
Ngày sinh	26 tháng 8 năm 1956
Nghề nghiệp	Diễn viên
Biệt danh	Người mẹ quốc dân
Nơi sinh	Sài Gòn
Sự nghiệp
Năm bắt đầu sự nghiệp	1970
Kinh nghiệm	Hơn 50 năm
Số lượng vai diễn	Hàng trăm
Vai diễn đầu tiên	Dung trong phim 'Loan mắt nhung'
Đoàn kịch	Cửu Long Giang (từ 1976)
Giải thưởng và ghi nhận
Huy chương Vàng	Hội diễn Sân khấu Kịch nói Toàn quốc (1991)
Giải thưởng	Nhiều giải thưởng từ Hội Điện ảnh
Cuộc sống cá nhân
Bạn đời	Gặp năm 1976
Giai đoạn khó khăn	Cuối thập niên 1980, đầu 1990

NSND Kim Xuân (tên khai sinh là Châu Thị Kim Xuân, sinh ngày 26 tháng 8 năm 1956) là một nữ diễn viên gạo cội và được kính trọng bậc nhất của nền điện ảnh, truyền hình và sân khấu kịch Việt Nam. Với hơn 50 năm cống hiến không ngừng nghỉ cho nghệ thuật, bà đã xây dựng được một sự nghiệp đồ sộ với hàng trăm vai diễn đa dạng, từ những cô gái thanh niên xung phong rạng rỡ đến những người mẹ tảo tần, chịu thương chịu khó. Nhờ lối diễn xuất tinh tế, giàu cảm xúc và khả năng hóa thân xuất thần vào các nhân vật mẫu mực của gia đình Việt, bà được khán giả và giới chuyên môn ưu ái tôn vinh bằng biệt danh “người mẹ quốc dân”.

Tiểu sử và những năm đầu sự nghiệp

NSND Kim Xuân sinh ra và lớn lên tại Sài Gòn trong một gia đình không có truyền thống nghệ thuật lâu đời, nhưng bản thân bà lại sớm bộc lộ niềm đam mê với ánh đèn sân khấu. Vào năm 1970, khi mới 14 tuổi, Kim Xuân đã có cơ hội chạm ngõ điện ảnh lần đầu tiên với vai Dung trong bộ phim Loan mắt nhung của đạo diễn Lê Dân. Đây là tác phẩm được chuyển thể từ tiểu thuyết đình đám cùng tên của nhà văn Nguyễn Thụy Long, giúp bà bước đầu làm quen với ống kính và môi trường diễn xuất chuyên nghiệp.

Tuy nhiên, con đường nghệ thuật chuyên nghiệp của bà thực sự bắt đầu vào năm 1976. Sau khi tốt nghiệp khóa diễn xuất dành cho diễn viên quần chúng, ở tuổi 19, bà thi đậu vào đoàn kịch Cửu Long Giang. Đây là cột mốc quan trọng định hình tư duy nghệ thuật và kỹ năng biểu diễn của Kim Xuân. Cũng trong năm này, bà đã gặp gỡ người bạn đời của mình, tạo nên một hậu phương vững chắc cho sự nghiệp rực rỡ sau này. Đến năm 1978, bà chính thức ra mắt khán giả sân khấu kịch với vai diễn một cô gái thanh niên xung phong. Với nhan sắc thanh tú và lối diễn tự nhiên, bà nhanh chóng được đôn lên hàng “đào chánh”, trở thành gương mặt triển vọng của sân khấu kịch miền Nam lúc bấy giờ.

Hành trình vượt khó và sự khẳng định vị thế

Giai đoạn cuối thập niên 1980 và đầu thập niên 1990 là thời kỳ đầy biến động đối với nền kinh tế Việt Nam nói chung và giới nghệ sĩ nói riêng. NSND Kim Xuân cũng không ngoại lệ. Năm 1986, bà đánh dấu sự trở lại màn ảnh rộng với bộ phim Y H’Nua của đạo diễn kỳ cựu Bạch Diệp. Dù đam mê nghệ thuật cháy bỏng, nhưng gánh nặng cơm áo gạo tiền trong giai đoạn 1988-1991 đã có lúc khiến bà phải tạm rời xa hào quang để mưu sinh. Bà từng phải đi bán quần áo tại các chợ ở Sài Gòn để trang trải cuộc sống gia đình.

Không đầu hàng trước số phận, Kim Xuân vẫn tìm mọi cách để duy trì nghề. Bà nhận lời đi diễn tấu hài cùng danh hài Bảo Quốc – một hướng đi mới mẻ nhưng cũng đầy thử thách đối với một diễn viên kịch chính thống. Chính sự linh hoạt và khả năng thích nghi này đã giúp bà rèn luyện thêm sự nhạy bén trên sân khấu. Sau giai đoạn khó khăn, tài năng của bà bắt đầu được ghi nhận bằng hàng loạt giải thưởng danh giá. Năm 1991, bà đoạt Huy chương Vàng tại Hội diễn Sân khấu Kịch nói Toàn quốc, mở đầu cho một thập kỷ vàng với nhiều giải thưởng từ Hội Điện ảnh TP.HCM và Tạp chí Điện ảnh. Năm 1997, vai diễn trong vở Mênh mông tình mẹ đã mang về cho bà Giải Mai Vàng đầu tiên, khẳng định vị thế không thể thay thế trong lòng công chúng.

Biểu tượng “Người mẹ quốc dân” của màn ảnh Việt

Nếu ở sân khấu kịch, Kim Xuân là một nghệ sĩ đa năng thì ở lĩnh vực phim truyền hình và điện ảnh, bà đóng đinh trong lòng khán giả với hình tượng người mẹ. Không chỉ là những người mẹ hiền lành, chịu đựng, bà còn thể hiện xuất sắc những người mẹ có nội tâm phức tạp, những người đàn bà quyền lực hoặc những người phụ nữ chịu nhiều bi kịch xã hội. Vai diễn Bà Tư trong phim điện ảnh Có căn nhà nằm nghe nắng mưa (2017) là một minh chứng điển hình cho đỉnh cao diễn xuất của bà, giúp bà giành giải Nữ diễn viên chính xuất sắc tại Viet Film Fest 2018 tại Mỹ.

Phong cách diễn xuất của NSND Kim Xuân được đánh giá là “diễn như không diễn”. Bà chú trọng vào ánh mắt và những cử chỉ nhỏ nhất để lột tả tâm trạng nhân vật. Dù là trong phim truyền hình dài tập như Mùi ngò gai, Dù gió có thổi hay các dự án điện ảnh hiện đại như Hạnh phúc máu, Quỷ cẩu, bà luôn biết cách tạo ra sợi dây kết nối cảm xúc mạnh mẽ với người xem. Sự tận tụy với nghề và lối sống mực thước đã giúp bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú vào năm 2001 và Nghệ sĩ Nhân dân vào năm 2019 – danh hiệu cao quý nhất dành cho người nghệ sĩ tại Việt Nam.

Hoạt động gần đây và tình trạng sức khỏe

Tính đến đầu năm 2026, ở tuổi 70, NSND Kim Xuân vẫn là một trong những nghệ sĩ đắt show nhất. Bà liên tục góp mặt trong các dự án điện ảnh lớn như Báu vật trời cho và Nhà mình đi thôi. Tuy nhiên, cường độ làm việc dày đặc đã có lúc ảnh hưởng đến sức khỏe của bà. Vào cuối tháng 2 năm 2026, người hâm mộ đã vô cùng lo lắng khi thấy hình ảnh bà cúi gục đầu, bất động trong một sự kiện ra mắt phim.

Ngay sau đó, NSND Kim Xuân đã lên tiếng trấn an dư luận. Bà giải thích rằng do lịch trình quá tải trong một ngày – bao gồm việc tham gia lễ cúng công chiếu, tiếp đón báo chí, dự thảm đỏ và sau đó phải di chuyển gấp để diễn vở kịch Chung nhà tại sân khấu – đã khiến căn bệnh đau dạ dày mãn tính tái phát trầm trọng. Cơn đau quặn thắt đã khiến bà bị cứng đờ người trong chốc lát. Hiện tại, nữ nghệ sĩ đang tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ và dành thời gian nghỉ ngơi xen kẽ các lịch quay để đảm bảo sức khỏe lâu dài.

Danh mục tác phẩm tham gia

Phim điện ảnh

• Loan mắt nhung (1970)
• Y H’Nua (1986)
• Người đi tìm vàng (1989)
• Ngọc trong đá (1990)
• Ngôi sao cô đơn (1991)
• Người nghèo cũng cười (1992)
• Có căn nhà nằm nghe nắng mưa (2017)
• Hạnh phúc máu (2022)
• Quỷ cẩu (2023)
• Báu vật trời cho (Dự kiến 2026)
• Nhà mình đi thôi (Dự kiến 2026)

Phim truyền hình và Web-drama

• Người đẹp Tây Đô
• Mùi ngò gai
• Ngôi nhà không có đàn ông
• Nhân danh công lý
• Dù gió có thổi
• Tết ngọt tết thơm (2023)
• Nhà mình lạ lắm (2023)
• Dưới một mái nhà (2023)
• Bóng của thị thành (2024)
• Chuyện nhà Tí 3 – Còn Tết (Web-drama, 2024)

Vở kịch sân khấu tiêu biểu

• Cõi tình (1990)
• Mênh mông tình mẹ
• Ngôi nhà không có đàn ông
• Chung nhà (2026)
• Người lạ, người thương, rồi người dưng
• Mình nói chuyện mình (Kịch thể nghiệm, 2023)

Chương trình truyền hình tham gia

• The Khang Show
• Studio H9 – Hẹn cuối tuần
• Anh trai say hi (Khách mời, 2024)
• Khách sạn 5 sao (2024)
• Thanh xuân mãi cháy (Sitcom/Show thực tế)

Giải thưởng và vinh danh

• Huy chương Vàng Hội diễn Sân khấu Kịch nói Toàn quốc (1991).
• Giải Diễn viên phụ xuất sắc – Hội Điện ảnh TP.HCM (1992).
• Giải Diễn viên phụ xuất sắc – Tạp chí Điện ảnh bình chọn (1993).
• Giải Mai Vàng cho Nữ diễn viên kịch nói (1997).
• Huy chương Vàng Liên hoan Sân khấu Mùa thu (1998).
• Danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú (2001).
• Giải Cánh diều cho Nữ diễn viên phụ xuất sắc (2014).
• Nữ diễn viên chính xuất sắc tại Viet Film Fest (2018) cho phim Có căn nhà nằm nghe nắng mưa.
• Danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân (2019).

Điều có thể bạn chưa biết

• NSND Kim Xuân từng có thời gian dài đi diễn tấu hài cùng danh hài Bảo Quốc để kiếm sống trong những năm kinh tế khó khăn, điều mà ít khán giả trẻ sau này biết tới.
• Bà là một trong số ít nghệ sĩ giữ được cuộc hôn nhân bền vững hơn 45 năm với người chồng gặp gỡ từ những ngày đầu mới vào nghề tại đoàn kịch Cửu Long Giang.
• Dù nổi tiếng với những vai người mẹ hiền hậu, Kim Xuân từng chia sẻ bà rất thích đóng những vai phản diện có chiều sâu tâm lý để thử thách bản thân.
• Trong sự cố sức khỏe năm 2026, dù đang rất đau do bệnh dạ dày, bà vẫn cố gắng hoàn thành buổi ra mắt phim vì không muốn làm ảnh hưởng đến ekip và khán giả.

Câu hỏi thường gặp về NSND Kim Xuân