| Bố già (phim) | |
|---|---|
| |
| Thông tin chung | |
| Tên gốc | The Godfather |
| Đạo diễn | Francis Ford Coppola |
| Kịch bản | Mario Puzo, Francis Ford Coppola |
| Diễn viên chính | Marlon Brando, Al Pacino, James Caan, Robert Duvall, Diane Keaton |
| Thể loại | Phim hình sự, Phim tội phạm, Phim sử thi |
| Năm phát hành | 1972 |
| Nội dung và bối cảnh | |
| Bối cảnh | New York, 1945-1955 |
| Nhân vật trung tâm | Gia đình Corleone, Michael Corleone |
| Cốt truyện chính | Sự trỗi dậy và quyền lực của gia đình mafia Corleone, quá trình Michael Corleone trở thành Bố già. |
| Yếu tố lịch sử | Tổ chức Mafia Mỹ gốc Ý (Năm gia đình), hậu quả Thế chiến II. |
| Thành tựu và ảnh hưởng | |
| Doanh thu | 250-291 triệu USD (thời điểm ra mắt) |
| Giải thưởng | 3 giải Oscar (Phim hay nhất, Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Kịch bản chuyển thể hay nhất) |
| Đánh giá | Một trong những bộ phim vĩ đại và có ảnh hưởng nhất lịch sử điện ảnh. |
| Ảnh hưởng | Định hình lại thể loại phim xã hội đen, đặt tiêu chuẩn mới về nghệ thuật kể chuyện, quay phim và diễn xuất. |
Bố già (tên gốc tiếng Anh: The Godfather) là một bộ phim hình sự sử thi của Hoa Kỳ ra mắt năm 1972, do Francis Ford Coppola đạo diễn dựa trên kịch bản đồng biên soạn với nhà văn Mario Puzo. Được chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết cùng tên bán chạy nhất năm 1969 của Puzo, tác phẩm được coi là một trong những bộ phim vĩ đại và có ảnh hưởng nhất trong lịch sử điện ảnh thế giới, đồng thời là cột mốc quan trọng định hình lại thể loại phim xã hội đen. Với doanh thu từ 250 đến 291 triệu USD vào thời điểm ra mắt, Bố già không chỉ dẫn đầu phòng vé năm 1972 mà còn thiết lập những tiêu chuẩn mới về nghệ thuật kể chuyện, quay phim và diễn xuất, giành được 3 giải Oscar quan trọng bao gồm Phim hay nhất tại Lễ trao giải lần thứ 45.
Mục lục
[Ẩn]Nội dung cốt truyện và bối cảnh lịch sử
Lấy bối cảnh tại thành phố New York trong giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1955, Bố già xoay quanh gia đình tội phạm Corleone, một trong “Năm gia đình” (Five Families) quyền lực nhất của tổ chức Mafia Mỹ gốc Ý. Câu chuyện bắt đầu tại lễ cưới của Connie Corleone, con gái duy nhất của “Bố già” Vito Corleone. Theo truyền thống của người Sicily, không một người Ý nào có thể từ chối một lời thỉnh cầu vào ngày cưới của con gái mình, và đây là dịp để Vito thể hiện quyền uy và lòng nhân từ của một “Don” – người đứng đầu gia đình.
Trọng tâm của bộ phim là sự chuyển biến tâm lý và số phận của Michael Corleone, con trai út của Vito. Michael vốn là một anh hùng chiến tranh trở về từ Thế chiến II, người ban đầu luôn cố gắng tách mình ra khỏi các hoạt động phi pháp của gia đình và mong muốn sống một cuộc đời lương thiện bên cạnh bạn gái Kay Adams. Tuy nhiên, một chuỗi các sự kiện bạo lực bắt đầu khi Virgil “The Turk” Sollozzo, một kẻ buôn ma túy có sự hậu thuẫn của gia đình Tattaglia, đề nghị Don Corleone đầu tư và bảo kê cho hoạt động kinh doanh “bột trắng”. Vì quan điểm đạo đức cũ kỹ và lo ngại mất đi các mối quan hệ chính trị, Vito đã từ chối, dẫn đến một cuộc mưu sát nhắm vào ông.
Sau khi cha mình bị bắn trọng thương, Michael buộc phải dấn thân vào thế giới ngầm để bảo vệ gia đình. Anh trực tiếp thực hiện vụ ám sát Sollozzo và tay cảnh sát tham nhũng McCluskey, sau đó phải lưu vong sang Sicily. Tại quê hương của tổ tiên, Michael kết hôn với Apollonia nhưng cô sớm qua đời trong một vụ đánh bom xe nhắm vào anh. Trong khi đó ở New York, cuộc chiến giữa các gia đình mafia leo thang, dẫn đến cái chết thảm khốc của anh cả Santino “Sonny” Corleone. Trở về Mỹ, Michael tiếp nhận vị trí người kế vị từ người cha già yếu. Bộ phim kết thúc bằng một trường đoạn song song kinh điển: trong khi Michael đứng làm cha đỡ đầu cho con trai của Connie tại nhà thờ, các sát thủ của anh đồng loạt tiêu diệt những kẻ đứng đầu các gia đình đối thủ, chính thức xác lập vị thế độc tôn của nhà Corleone và hoàn tất quá trình biến Michael thành một “Bố già” tàn nhẫn và quyết đoán.
Quá trình sản xuất và những thách thức nghệ thuật
Quá trình đưa Bố già lên màn ảnh rộng là một cuộc chiến cam go giữa đạo diễn Francis Ford Coppola và hãng phim Paramount Pictures. Hãng phim ban đầu chỉ mua bản quyền tiểu thuyết của Mario Puzo với giá 12.500 USD vào tháng 3 năm 1967, trước khi cuốn sách trở thành hiện tượng văn hóa. Khi bắt đầu dự án, Paramount muốn bộ phim được thực hiện với ngân sách thấp và bối cảnh hiện đại (những năm 1970) để tiết kiệm chi phí, nhưng Coppola đã kiên quyết giữ lại bối cảnh những năm 1940-1950 để duy trì tính sử thi và chiều sâu văn hóa.
Việc lựa chọn diễn viên cũng gặp phải sự phản đối gay gắt từ phía nhà sản xuất. Marlon Brando, người vào vai Vito Corleone, lúc bấy giờ bị coi là “thuốc độc phòng vé” do tính cách khó lường và chuỗi phim thất bại trước đó. Coppola đã phải bí mật thực hiện một đoạn phim thử vai (screen test) cho Brando, trong đó nam diễn viên đã dùng bông gòn nhét vào miệng để tạo nên bộ hàm bạnh đặc trưng và giọng nói khàn đặc của một ông trùm già nua. Tương tự, Al Pacino lúc đó chỉ là một diễn viên kịch chưa có tên tuổi, bị hãng phim chê là quá lùn và thiếu khí chất cho vai Michael Corleone. Tuy nhiên, sự kiên định của Coppola đã giúp giữ lại những gương mặt mà sau này trở thành linh hồn của tác phẩm.
Về mặt kỹ thuật, Bố già ghi dấu ấn bởi phong cách quay phim của Gordon Willis, người được mệnh danh là “Hoàng tử bóng tối” (Prince of Darkness). Willis đã sử dụng kỹ thuật chiếu sáng chiaroscuro (tương phản sáng tối mạnh) để tạo ra không khí u ám, ngột ngạt của thế giới tội phạm. Nhiều cảnh quay trong văn phòng của Don Corleone được thực hiện với ánh sáng từ trên cao xuống, khiến đôi mắt của các nhân vật thường chìm trong bóng tối, tượng trưng cho những âm mưu và sự thiếu minh bạch. Âm nhạc của Nino Rota, với bản “Love Theme from The Godfather” (Speak Softly Love), đã trở thành một trong những giai điệu kinh điển nhất lịch sử điện ảnh, góp phần tạo nên sự lãng mạn đầy bi kịch cho bộ phim.
Thành tựu doanh thu và sự công nhận quốc tế
Khi ra mắt vào ngày 14 tháng 3 năm 1972 tại Nhà hát Loew’s State và phát hành rộng rãi tại Hoa Kỳ từ ngày 24 tháng 3 năm 1972, Bố già đã tạo nên một cơn địa chấn tại phòng vé. Bộ phim thu về 136.381.073 USD tại thị trường nội địa và 113.960.743 USD tại thị trường quốc tế, tổng doanh thu toàn cầu đạt khoảng 250 đến 291 triệu USD. Nếu điều chỉnh theo lạm phát đến năm 2024, con số này tương đương với hơn 2 tỷ USD, đưa tác phẩm vào danh sách những bộ phim ăn khách nhất mọi thời đại.
Tại Lễ trao giải Oscar lần thứ 45 diễn ra vào năm 1973, Bố già đã nhận được 11 đề cử và giành chiến thắng ở 3 hạng mục quan trọng nhất:
- Phim hay nhất: Trao cho nhà sản xuất Albert S. Ruddy.
- Nam diễn viên chính xuất sắc nhất: Trao cho Marlon Brando (tuy nhiên ông đã từ chối nhận giải để phản đối cách Hollywood đối xử với người Mỹ bản địa).
- Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất: Trao cho Mario Puzo và Francis Ford Coppola.
Ngoài giải Oscar, phim còn càn quét tại giải Quả cầu vàng với 5 chiến thắng và giành một giải Grammy cho phần âm nhạc xuất sắc nhất. Viện phim Mỹ (AFI) đã xếp Bố già ở vị trí thứ 2 trong danh sách “100 phim hay nhất của điện ảnh Mỹ”, chỉ sau Citizen Kane. Trên các nền tảng đánh giá phim trực tuyến, tác phẩm luôn duy trì vị trí dẫn đầu; cụ thể, nó đứng thứ 2 trong danh sách 250 phim hay nhất trên IMDb và giữ điểm số gần như tuyệt đối trên Metacritic và Rotten Tomatoes. Năm 1990, bộ phim đã được Viện lưu trữ phim quốc gia Hoa Kỳ lựa chọn để bảo quản vì những giá trị văn hóa, lịch sử và thẩm mỹ đặc biệt.
Dàn nhân vật và tầm ảnh hưởng sâu rộng
Thành công của Bố già gắn liền với sự hóa thân xuất sắc của dàn diễn viên thực lực. Marlon Brando đã tạo nên một hình tượng Vito Corleone vừa đáng sợ vừa đáng kính – một người đàn ông đặt gia đình lên trên hết nhưng cũng sẵn sàng trừng phạt kẻ thù không nương tay. Al Pacino, trong vai Michael Corleone, đã thể hiện một trong những quá trình biến đổi nhân vật hay nhất lịch sử điện ảnh: từ một thanh niên thư sinh, lý tưởng trở thành một bạo chúa lạnh lùng, cô độc. Các vai phụ như James Caan (Sonny Corleone), Robert Duvall (Tom Hagen) và Diane Keaton (Kay Adams) đều mang lại những nét tính cách riêng biệt, làm dày thêm bức tranh về gia đình Corleone.
Tầm ảnh hưởng của bộ phim đã vượt ra ngoài ranh giới của một tác phẩm giải trí. Bố già đã định hình lại cách công chúng nhìn nhận về Mafia: không chỉ là những kẻ giết người thô lỗ mà là một tổ chức có thứ bậc, có quy tắc danh dự và những mâu thuẫn nội tâm phức tạp. Thậm chí, nhiều báo cáo chỉ ra rằng các băng nhóm tội phạm ngoài đời thực đã bắt chước phong cách ăn mặc, cách sử dụng ngôn từ và các nghi lễ được thể hiện trong phim. Câu thoại “Tôi sẽ đưa cho hắn một lời đề nghị mà hắn không thể từ chối” (I’m going to make him an offer he can’t refuse) đã trở thành một phần của văn hóa đại chúng toàn cầu.
Hơn thế nữa, bộ phim còn là một bài học sâu sắc về quyền lực và sự tham nhũng của “Giấc mơ Mỹ”. Thông qua hành trình của gia đình Corleone, Coppola đã phản ánh sự giao thoa giữa kinh doanh hợp pháp và tội phạm, giữa lòng trung thành gia đình và sự phản bội cá nhân. Phim cho thấy rằng trong thế giới của Bố già, không ai hoàn toàn trong sạch, và cái giá của quyền lực tối thượng chính là sự mất mát về tâm hồn và sự cô độc đến tận cùng.
Các mốc thời gian và sự kiện đáng chú ý
Lịch sử của thương hiệu Bố già không dừng lại ở năm 1972 mà còn kéo dài với nhiều sự kiện quan trọng trong nhiều thập kỷ sau đó:
- Tháng 3 năm 1967: Paramount Pictures ký hợp đồng với Mario Puzo khi tiểu thuyết vẫn còn là một bản thảo chưa hoàn thiện.
- Năm 1969: Tiểu thuyết “The Godfather” ra mắt và nhanh chóng trở thành cuốn sách bán chạy nhất thế giới, tạo tiền đề vững chắc cho việc sản xuất phim.
- Năm 1974: Phần hậu truyện The Godfather Part II ra mắt, thành công rực rỡ và trở thành bộ phim phần tiếp theo đầu tiên giành giải Oscar cho Phim hay nhất.
- Năm 1990: Phần kết thúc bộ ba The Godfather Part III được phát hành. Mặc dù nhận được nhiều ý kiến trái chiều, nó vẫn hoàn thiện câu chuyện về Michael Corleone.
- Ngày 4 tháng 12 năm 2020: Francis Ford Coppola phát hành phiên bản dựng lại của phần ba với tựa đề Mario Puzo’s The Godfather, Coda: The Death of Michael Corleone, mang lại một cái kết phù hợp hơn với ý đồ ban đầu của ông và Puzo.
- Tháng 2 năm 2022: Kỷ niệm 50 năm ngày ra mắt, bộ phim được tái phát hành tại các rạp Dolby Cinema trên toàn thế giới với chất lượng hình ảnh
Câu hỏi thường gặp về Bố già (phim)
Phim Bố già (The Godfather) là phim gì?
Bố già (The Godfather) là một bộ phim hình sự sử thi của Hoa Kỳ ra mắt năm 1972, do Francis Ford Coppola đạo diễn. Phim dựa trên cuốn tiểu thuyết cùng tên của Mario Puzo và được coi là một trong những tác phẩm vĩ đại, có ảnh hưởng nhất lịch sử điện ảnh, định hình lại thể loại phim xã hội đen.
Nội dung chính của phim Bố già xoay quanh điều gì?
Phim lấy bối cảnh New York từ 1945-1955, tập trung vào gia đình tội phạm Corleone. Câu chuyện theo chân Michael Corleone, con trai út của ‘Bố già’ Vito Corleone, từ một người muốn thoát ly khỏi thế giới ngầm đến việc trở thành người kế vị tàn nhẫn và quyết đoán của gia đình sau một chuỗi sự kiện bạo lực.
Bối cảnh lịch sử của phim Bố già là khi nào và ở đâu?
Phim Bố già lấy bối cảnh tại thành phố New York, Hoa Kỳ, trong khoảng thời gian từ năm 1945 đến năm 1955. Giai đoạn này đánh dấu sự kết thúc của Thế chiến II và những biến động trong thế giới tội phạm có tổ chức tại Mỹ.
Phim Bố già đã đạt được những giải thưởng quan trọng nào?
Tại Lễ trao giải Oscar lần thứ 45, Bố già đã giành được 3 giải thưởng quan trọng, bao gồm giải Phim hay nhất. Bộ phim cũng đã dẫn đầu phòng vé vào năm 1972 và thiết lập các tiêu chuẩn mới về nghệ thuật kể chuyện, quay phim và diễn xuất.
Ai là đạo diễn và biên kịch của phim Bố già?
Đạo diễn của phim Bố già là Francis Ford Coppola. Kịch bản phim được ông đồng biên soạn cùng với nhà văn Mario Puzo, dựa trên cuốn tiểu thuyết bán chạy nhất năm 1969 của chính Puzo.
Doanh thu của phim Bố già khi ra mắt là bao nhiêu?
Khi ra mắt vào năm 1972, phim Bố già đạt doanh thu từ 250 đến 291 triệu USD. Con số này không chỉ giúp phim dẫn đầu phòng vé năm đó mà còn khẳng định sức hút và tầm ảnh hưởng lớn của tác phẩm.
