Trung Dân

Trung Dân
Thông tin chung
Tên thật	Nguyễn Trung Dân
Nghệ danh	Trung Dân
Nghề nghiệp	Nghệ sĩ hài, Diễn viên kịch nói, Diễn viên điện ảnh
Năm hoạt động	Hơn 30 năm
Biệt danh	Quái kiệt sân khấu miền Nam
Tiểu sử
Ngày sinh	20 tháng 7 năm 1967
Nơi sinh	Xã Nhị Bình, huyện Hóc Môn, tỉnh Gia Định (nay thuộc TP.HCM)
Gia đình	Truyền thống làm nông
Tốt nghiệp	Trường Nghệ thuật Sân khấu II (1992)
Sân khấu gắn bó	IDECAF
Phong cách và vai diễn nổi bật
Phong cách diễn xuất	Mộc mạc, chân chất, thâm thúy, bản lĩnh
Vai diễn đặc trưng	Lão nông dân, nhân vật gai góc, bộc trực
Vai diễn để đời (kịch nói)	Mười hớt tóc (Dưới bóng cây bồ đề)
Vai diễn tiêu biểu (sân khấu IDECAF)	Cậu Đồng, Tiếng vạc sành, Xén tóc (Dế mèn phiêu lưu ký), Công tử Quý (Hoàng tử Sọ Dừa)

Trung Dân là một nam nghệ sĩ hài, diễn viên kịch nói và diễn viên điện ảnh kỳ cựu của Việt Nam. Với hơn 30 năm hoạt động nghệ thuật bền bỉ, ông được mệnh danh là một trong những “quái kiệt” của sân khấu miền Nam nhờ phong cách diễn xuất mộc mạc, chân chất nhưng đầy thâm thúy và bản lĩnh. Trung Dân đặc biệt ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng công chúng qua các vai lão nông dân khó tính, hay triết lý và những nhân vật có tính cách gai góc, bộc trực, phản ánh chân thực đời sống của người dân Nam Bộ.

Tiểu sử và những ngày đầu theo đuổi nghệ thuật

Nghệ sĩ Trung Dân tên thật là Nguyễn Trung Dân, sinh ngày 20 tháng 7 năm 1967 tại xã Nhị Bình, huyện Hóc Môn, tỉnh Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh). Ông sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống làm nông thuần túy, điều này đã bồi đắp cho ông một tâm hồn gắn liền với ruộng đồng, cây cỏ và những nét văn hóa đặc trưng của vùng nông thôn Nam Bộ. Những ký ức về làng quê và sự quan sát tinh tế về đời sống người nông dân sau này đã trở thành chất liệu quý giá, tạo nên bản sắc riêng biệt trong các vai diễn của ông.

Mặc dù gia đình không có ai theo đuổi nghệ thuật, nhưng niềm đam mê ánh đèn sân khấu đã thôi thúc Trung Dân thi vào Trường Nghệ thuật Sân khấu II (hiện nay là Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh). Ông tốt nghiệp khóa diễn viên vào năm 1992, cùng thời với nhiều nghệ sĩ danh tiếng khác. Ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, Trung Dân đã bộc lộ tư duy nghệ thuật khác biệt, không chạy theo những vai diễn hào nhoáng mà chọn cho mình lối đi riêng với những nhân vật có chiều sâu tâm lý và tính cách đặc thù.

Sau khi tốt nghiệp, ông bắt đầu dấn thân vào con đường chuyên nghiệp và nhanh chóng khẳng định được thực lực. Tên tuổi của Trung Dân gắn liền với sân khấu kịch IDECAF – nơi ông đã cống hiến nhiều vai diễn để đời trong các vở kịch dành cho cả người lớn và thiếu nhi. Với lối diễn “diễn như không diễn”, ông dễ dàng chiếm trọn tình cảm của khán giả qua những câu thoại mang tính giáo dục cao nhưng vẫn đầy tiếng cười trào lộng.

Sự nghiệp đỉnh cao và những vai diễn để đời

Trong suốt hành trình hơn ba thập kỷ, nghệ sĩ Trung Dân đã tham gia hàng trăm vở kịch, bộ phim và chương trình truyền hình. Dấu ấn lớn nhất trong sự nghiệp kịch nói của ông phải kể đến vai “Mười hớt tóc” trong vở Dưới bóng cây bồ đề phát sóng trên Đài Truyền hình TP.HCM. Nhân vật này đã trở thành biểu tượng cho lối diễn hài châm biếm, sâu cay của Trung Dân, giúp ông khẳng định vị thế là một diễn viên có khả năng biến hóa đa dạng.

Tại sân khấu IDECAF, ông là nhân tố không thể thiếu trong các vở diễn đình đám như Cậu Đồng, Tiếng vạc sành, hay chuỗi chương trình Ngày xửa ngày xưa dành cho thiếu nhi. Trong vai Xén tóc của Dế mèn phiêu lưu ký hay Công tử Quý trong Hoàng tử Sọ Dừa, Trung Dân đã mang đến một luồng gió mới cho kịch thiếu nhi bằng sự hài hước thông minh và những bài học nhân sinh nhẹ nhàng. Không chỉ dừng lại ở kịch nói, ông còn lấn sân sang lĩnh vực cải lương với vai Quan huyện trong vở Kim Vân Kiều (2007), cho thấy sự đa tài trong việc xử lý các loại hình nghệ thuật truyền thống.

Ở mảng điện ảnh và truyền hình, Trung Dân ghi điểm tuyệt đối với vai Út Lục Lâm trong bộ phim truyền hình kinh điển Đất phương Nam. Đây là vai diễn giúp tên tuổi của ông vang xa khắp cả nước. Sự láu cá, trượng nghĩa và nét diễn tự nhiên của ông đã tạo nên một Út Lục Lâm bất hủ mà cho đến nay, dù đã có những phiên bản điện ảnh mới, khán giả vẫn luôn nhắc về Trung Dân như một tượng đài. Ngoài ra, các bộ phim như Cô gái xấu xí, Cuộc phiêu lưu của Hai Lúa hay gần đây là phim điện ảnh Cua lại vợ bầu, Ma da đều minh chứng cho sức hút bền bỉ của ông theo thời gian.

Phong cách nghệ thuật và quan điểm sống thẳng thắn

Trung Dân nổi tiếng trong giới nghệ sĩ là người có tính cách bộc trực, thẳng thắn, đôi khi được coi là “khó tính”. Ông luôn giữ vững nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp và không ngần ngại lên tiếng trước những tiêu cực của xã hội hay sự xuống cấp của văn hóa ứng xử trong giới giải trí. Phong cách diễn xuất của ông không dựa vào hình thể hay những mảng miếng hài rẻ tiền, mà tập trung vào ngôn ngữ, ánh mắt và khả năng điều khiển tâm lý nhân vật. Ông thường tự viết kịch bản hoặc chỉnh sửa lời thoại để các nhân vật của mình mang hơi thở của thời đại và có sức nặng về tư tưởng.

Bên cạnh diễn xuất, Trung Dân còn là một người cầm bút đầy tâm huyết. Ông đã xuất bản 22 truyện ngắn trong vòng hơn 3 năm, thể hiện cái nhìn sắc sảo về nhân tình thế thái. Văn chương của ông cũng giống như con người ông: mộc mạc, gai góc nhưng chứa đựng tình yêu thương con người bao la. Ông quan niệm rằng nghệ thuật phải phục vụ nhân sinh, phải giúp con người hướng thiện và nhìn nhận ra những giá trị đích thực của cuộc sống.

Về đời tư, nghệ sĩ Trung Dân có một cuộc sống gia đình êm ấm bên vợ là bà Phạm Thị Phương. Ông có ba cô con gái là Thảo Nguyên, Thảo Ngân và cô con gái út. Ông luôn tự hào về gia đình và coi đó là điểm tựa vững chắc nhất để ông tiếp tục cống hiến cho nghệ thuật. Trong những năm gần đây, dù tuổi tác đã cao, ông vẫn hoạt động tích cực nhưng có sự chọn lọc kỹ lưỡng hơn. Năm 2019, ông từng chia sẻ rằng bản thân không còn mơ ước đến các danh hiệu hay giải thưởng cao quý nào khác, điều ông mong cầu nhất chỉ là sức khỏe, sự sáng suốt để tiếp tục làm nghề và chứng kiến sự trưởng thành của con cái.

Các tác phẩm và chương trình tham gia

Vở kịch sân khấu tiêu biểu

• Đứa con tiền kiếp (vai Thầy lý, 1994)
• Cậu Đồng (vai Ông cậu, 1998 & 2006)
• Anh Chàng Xỏ Lá (vai Ông già keo kiệt, 1999)
• Dế mèn phiêu lưu ký (vai Xén tóc, 2002)
• Hoàng tử Sọ Dừa (vai Công tử Quý, 2002)
• Cô bé Lọ Lem (vai Quan cận thần, 2003)
• Người đẹp và quái vật (vai Mộng đèn – người hầu, 2003)
• Tin ở hoa hồng (vai Ông Đối, 2003)
• Tiếng vạc sành (vai Ba Hòm, 2003)
• Phép lạ (vai Hoàng, 2004)
• Kim Vân Kiều (cải lương, vai Quan huyện, 2007)
• Thiên duyên tiền định (vai Ông Tám Mai Mối, 2015)
• Tình mẹ (vai Khách mua nhà, 2015)
• Siêu trộm (vai Tên ăn trộm, 2015)
• Chuyên án kỳ cục (vai Quan xã trưởng, 2015)
• Lu Bể Lu Lành (vai Lu Lành, 2015)
• Ôi Facebook (vai Ông Bảy, 2015)
• Dưới bóng cây bồ đề (vai Mười hớt tóc)

Phim điện ảnh và truyền hình

• Đất phương Nam (vai Út Lục Lâm, 1997)
• Cổ tích Việt Nam: Sự tích quả roi (vai Tư Râu)
• Cổ tích Việt Nam: Bính và Đinh (vai Bính)
• Cô gái xấu xí (vai Luật sư Kha, 2008)
• Một ngày không có em (vai Ông Hiển, 2008)
• Ra giêng ai cưới em? (vai Ông Đình Quân, 2009)
• Hoa ngũ sắc (vai Ông Trọng, 2009)
• Ký ức mong manh (vai Ông Khang, 2009)
• Cuộc phiêu lưu của Hai Lúa (vai Ông Hai Lúa, 2009)
• Cua lại vợ bầu (vai Cha của Trọng Thoại, 2019)
• Đất rừng phương Nam (bản điện ảnh, 2023 – vai chủ tiệm cầm đồ)
• Ma da (phim điện ảnh, 2024)

Chương trình truyền hình tham gia

• Ơn giời cậu đây rồi (Trưởng phòng các mùa đầu đến 2018)
• Ký ức vui vẻ (Khách mời/Người kết nối)
• Siêu thị may mắn (Dẫn chương trình)
• Danh hài đất Việt (Diễn viên chính trong nhiều tiểu phẩm)
• Hội ngộ danh hài (Diễn viên tham gia nhiều tiểu phẩm)
• Thách thức danh hài (Giám khảo khách mời)

Giải thưởng và thành tựu

Trong sự nghiệp kéo dài hơn ba thập kỷ, nghệ sĩ Trung Dân đã nhận được nhiều giải thưởng cao quý, ghi nhận những đóng góp to lớn của ông cho nền nghệ thuật nước nhà:

• Giải Cù Nèo Vàng (2005): Giải thưởng dành cho những nghệ sĩ có đóng góp xuất sắc trong lĩnh vực hài kịch.
• Nghệ sĩ hài được yêu thích nhất tại HTV Awards (2008): Do khán giả truyền hình bình chọn qua Giải thưởng Truyền hình HTV lần 2.
• Huy chương vàng Hội diễn sân khấu kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc (2009): Minh chứng cho trình độ chuyên môn bậc thầy trong diễn xuất kịch nói.
• Nhiều bằng khen và giải thưởng khác từ các liên hoan sân khấu và đài truyền hình địa phương.

Sự việc gây chú ý và bản lĩnh nghề nghiệp

Năm 2017, nghệ sĩ Trung Dân từng trở thành tâm điểm của truyền thông khi ông quyết định bỏ ghi hình một chương trình game show sau khi cảm thấy bị xúc phạm bởi một câu nói khiếm nhã của đàn em (Hương Giang Idol). Sự việc này đã gây ra một làn sóng tranh luận mạnh mẽ trong dư luận về văn hóa ứng xử và đạo đức nghề nghiệp trên sóng truyền hình. Cách hành xử quyết liệt nhưng đầy tự trọng của Trung Dân đã nhận được sự ủng hộ lớn từ đồng nghiệp và công chúng. Ông khẳng định rằng dù làm nghệ thuật giải trí, tiếng cười vẫn phải dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau và các giá trị đạo đức cơ bản.

Đến cuối năm 2018, ông cũng chính thức từ giã vị trí trưởng phòng trong chương trình Ơn giời cậu đây rồi sau số phát sóng ngày 23/12/2018. Quyết định này cho thấy ông luôn biết cách dừng lại đúng lúc để giữ gìn hình ảnh và nhường sân chơi cho những thế hệ kế cận, đồng thời tập trung vào những dự án cá nhân mang tính chiều sâu hơn.

Điều có thể bạn chưa biết

• Nghệ sĩ Trung Dân là một người rất yêu thiên nhiên; ông dành nhiều thời gian chăm sóc vườn tược tại nhà riêng ở Hóc Môn và thường xuyên chia sẻ những kiến thức về nông nghiệp, cây cảnh.
• Ông từng chia sẻ rằng nếu không làm diễn viên, ông có lẽ đã trở thành một nông dân chính hiệu hoặc một nhà văn viết về đời sống thôn quê.
• Dù nổi tiếng với những vai diễn hài hước, Trung Dân ngoài đời là người khá trầm tính, thích đọc sách và nghiên cứu về lịch sử, văn hóa vùng miền.
• Ông là một trong số ít nghệ sĩ hài vẫn giữ được lối sống giản dị, không phô trương hào nhoáng và luôn ưu tiên việc giáo dục con cái về những giá trị truyền thống của gia đình Việt Nam.
• Vai diễn Út Lục Lâm của ông trong “Đất phương Nam” được yêu thích đến mức khi diễn viên Tuấn Trần đóng lại vai này trong bản điện ảnh năm 2023, nhiều khán giả vẫn lấy hình ảnh của Trung Dân làm quy chuẩn để so sánh.

Câu hỏi thường gặp về Trung Dân