Võ Nguyên Giáp

Võ Nguyên Giáp
Đại Tướng Võ Nguyên Giáp
Thông tin chung
Tên gọi khác	Văn
Chức vụ	Đại tướng đầu tiên, Tổng Tư lệnh tối cao của Quân đội Nhân dân Việt Nam
Đánh giá	Nhà chiến lược quân sự lỗi lạc nhất thế kỷ XX, học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Tiểu sử
Ngày sinh	25 tháng 8 năm 1911
Ngày mất	4 tháng 10 năm 2013
Nơi sinh	Làng An Xá, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình
Hoạt động ban đầu	Tham gia Đảng Tân Việt Cách mạng (1927), bị bắt giam tại nhà lao Thừa Phủ (1930)
Nghề nghiệp trước khi làm quân sự	Giáo viên dạy lịch sử tại trường tư thục Thăng Long (Hà Nội)
Sự nghiệp quân sự
Thành lập	Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân (22 tháng 12 năm 1944)
Quân hàm	Đại tướng (1948)
Thành tích	Dẫn dắt dân tộc giành thắng lợi trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, đánh bại 10 đại tướng của đối phương

Võ Nguyên Giáp (sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911 – mất ngày 4 tháng 10 năm 2013), bí danh là Văn, là vị Đại tướng đầu tiên, Tổng Tư lệnh tối cao của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ông được công nhận là một trong những nhà chiến lược quân sự lỗi lạc nhất thế kỷ XX và là người học trò xuất sắc, gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ một thầy giáo dạy sử không qua trường lớp quân sự chính quy, ông đã xây dựng quân đội từ “con số không” và dẫn dắt dân tộc giành thắng lợi trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, đánh bại 10 đại tướng của đối phương trong suốt sự nghiệp cầm quân của mình.

Tiểu sử và những năm đầu sự nghiệp cách mạng

Đại tướng Võ Nguyên Giáp sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911 tại làng An Xá, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Xuất thân từ một vùng quê giàu truyền thống yêu nước, ngay từ khi còn trẻ, ông đã sớm bộc lộ tinh thần cách mạng và ý chí đấu tranh vì độc lập dân tộc. Năm 1927, khi mới 16 tuổi, ông đã tham gia Đảng Tân Việt Cách mạng, một tổ chức yêu nước tiền thân của các tổ chức cộng sản tại Việt Nam.

Hoạt động cách mạng trong bối cảnh bị thực dân Pháp kiểm soát gắt gao, năm 1930, Võ Nguyên Giáp bị thực dân Pháp bắt giam tại nhà lao Thừa Phủ (Huế). Tuy nhiên, những năm tháng tù đày không làm nhụt ý chí của người thanh niên trẻ mà trái lại càng trui rèn thêm bản lĩnh chính trị của ông. Sau khi ra tù, ông tiếp tục hoạt động và trở thành một giáo viên dạy lịch sử tại trường tư thục Thăng Long (Hà Nội). Chính quãng thời gian đứng trên bục giảng này đã giúp ông tích lũy kiến thức sâu rộng về lịch sử quân sự thế giới, điều mà sau này ông từng tâm sự: “Nếu không có chiến tranh, tôi vẫn là một thầy giáo”.

Bước ngoặt lớn trong cuộc đời Võ Nguyên Giáp là sự gặp gỡ và trở thành học trò xuất sắc, gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Dưới sự dẫn dắt của Người, ông đã chuyển hướng từ một trí thức yêu nước sang một nhà quân sự thực thụ, gánh vác trọng trách xây dựng lực lượng vũ trang cho cách mạng Việt Nam.

Sự nghiệp quân sự và những chiến công lừng lẫy

Dấu mốc quan trọng nhất trong sự nghiệp quân sự của Võ Nguyên Giáp bắt đầu vào ngày 22 tháng 12 năm 1944, khi ông trực tiếp thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân tại một khu rừng ở Cao Bằng. Với quân số ban đầu chỉ vỏn vẹn 34 chiến sĩ, đây chính là tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam hùng mạnh sau này. Từ “con số không” về mặt trang bị và quy mô, dưới sự chỉ huy của ông, quân đội đã lớn mạnh thần tốc qua từng trận đánh.

Năm 1948, ở tuổi 37, Võ Nguyên Giáp được phong quân hàm Đại tướng, trở thành vị Đại tướng đầu tiên của Việt Nam. Khi có người thắc mắc về việc phong hàm cao nhất cho một người trẻ tuổi và không qua trường lớp chính quy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã giải thích một cách giản dị nhưng đầy thuyết phục: “Đánh thắng cấp nào thì phong cấp đó”. Thực tế chiến trường đã chứng minh tầm nhìn của Chủ tịch Hồ Chí Minh là hoàn toàn chính xác.

Đỉnh cao trong sự nghiệp cầm quân của ông là Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Với vai trò Tổng chỉ huy, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đưa ra “quyết định khó khăn nhất” trong cuộc đời chỉ huy của mình: thay đổi phương châm từ “Đánh nhanh, thắng nhanh” sang “Đánh chắc, tiến chắc” ngay trước giờ nổ súng. Quyết định này đã giúp quân đội Việt Nam bảo toàn lực lượng và giành thắng lợi hoàn toàn sau 56 ngày đêm chiến đấu gian khổ, tạo nên một cú sốc lớn trên toàn cầu, đánh bại tập đoàn cứ điểm mạnh nhất của thực dân Pháp tại Đông Dương và được ngợi ca là chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Đại tướng tiếp tục giữ vai trò hạt nhân trong Bộ Thống soái tối cao. Năm 1975, trong những giờ phút quyết định của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, ông đã ra mệnh lệnh nổi tiếng truyền đi khắp các mặt trận: “Thần tốc, thần tốc hơn nữa; táo bạo, táo bạo hơn nữa…”. Mệnh lệnh này đã thúc đẩy quân giải phóng tiến về Sài Gòn, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến trường kỳ, thống nhất đất nước.

Đóng góp chính trị và những năm tháng cuối đời

Sau khi đất nước thống nhất, Đại tướng Võ Nguyên Giáp tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trên nhiều cương vị khác nhau. Từ năm 1978 đến năm 1992, ông giữ chức Phó Thủ tướng Chính phủ, đóng góp nhiều ý kiến quan trọng trong việc phát triển kinh tế, khoa học và kỹ thuật của đất nước. Ông cũng là người luôn quan tâm đến đời sống của các cựu chiến binh và công tác giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Ngay cả khi đã nghỉ hưu, Đại tướng vẫn luôn là biểu tượng của tinh thần đoàn kết và trí tuệ tập thể. Ông thường xuyên có những ý kiến đóng góp tâm huyết cho Đảng và Nhà nước về các vấn đề trọng đại. Ngày 4 tháng 10 năm 2013, Đại tướng Võ Nguyên Giáp từ trần tại Hà Nội, hưởng thọ 103 tuổi (tuổi mụ). Sự ra đi của ông đã để lại niềm tiếc thương vô hạn cho nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế. Theo ý nguyện của ông, linh cữu của Đại tướng đã được đưa về an táng tại Vũng Chùa – Đảo Yến, thuộc xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình, nơi ông sinh ra và lớn lên.

Di sản và các hoạt động kỷ niệm (Cập nhật 2026)

Tính đến ngày 25 tháng 8 năm 2026, cả nước Việt Nam đang long trọng tổ chức các hoạt động kỷ niệm 115 năm ngày sinh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Tại Hà Nội và Quảng Bình, nhiều hội thảo khoa học lớn đã được tổ chức nhằm phân tích sâu hơn về tư tưởng “Dân chủ và Trí tuệ tập thể” trong nghệ thuật quân sự của ông. Đây là dịp để giới nghiên cứu và nhân dân nhìn nhận lại tầm vóc của một nhà chiến lược vĩ đại.

Trong giai đoạn 2024 – 2026, Việt Nam đã hoàn thành dự án số hóa quy mô lớn toàn bộ kho lưu trữ tư liệu, hình ảnh và hiện vật liên quan đến cuộc đời, sự nghiệp của Đại tướng. Dự án này không chỉ giúp bảo tồn di sản mà còn mở ra cơ hội cho các nhà nghiên cứu quốc tế tiếp cận thông tin một cách chính xác và thuận tiện hơn. Bên cạnh đó, khu mộ của ông tại Vũng Chùa – Đảo Yến tiếp tục là một điểm đến du lịch tâm linh quan trọng, thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm. Đặc biệt trong năm 2026, lượng khách đổ về đây tăng cao kỷ lục nhân dịp đại lễ kỷ niệm.

Về mặt ngoại giao, tầm ảnh hưởng của Đại tướng vẫn còn vang vọng mạnh mẽ. Vào tháng 6 năm 2026, Nhà nước Palestine đã quyết định truy tặng Đại tướng Võ Nguyên Giáp Huân chương Đại Huân đai (Grand Cordon of the Order of the State of Palestine). Đây là danh hiệu cao quý nhất của Palestine nhằm vinh danh những đóng góp to lớn của ông đối với phong trào giải phóng dân tộc và cuộc đấu tranh vì công lý trên phạm vi toàn cầu.

Tác phẩm và Giải thưởng

Bên cạnh sự nghiệp quân sự, Đại tướng Võ Nguyên Giáp còn là một nhà lý luận và nhà văn hóa lớn với nhiều tác phẩm có giá trị lịch sử và quân sự cao.

Tác phẩm tiêu biểu (Hồi ký & Lý luận)

• Những năm tháng không thể nào quên (1970): Ghi lại những giai đoạn khốc liệt và hào hùng của cuộc kháng chiến.
• Chiến đấu trong vòng vây (1978): Phân tích về nghệ thuật quân sự trong các điều kiện khó khăn.
• Điện Biên Phủ – Điểm hẹn lịch sử (1994): Tác phẩm chi tiết về chiến dịch vĩ đại nhất trong sự nghiệp của ông.
• Tổng hành dinh trong mùa xuân toàn thắng (2000): Hồi ký về những quyết sách tại cơ quan chỉ huy cao nhất trong năm 1975.

Giải thưởng và Huân chương

• Huân chương Sao Vàng (truy tặng/ghi nhận năm 1992).
• 02 Huân chương Hồ Chí Minh.
• Huân chương Quân công hạng Nhất.
• Huân chương Đại Huân đai (Grand Cordon of the Order of the State of Palestine) – Nhà nước Palestine truy tặng tháng 6/2026.

Điều có thể bạn chưa biết

• Biệt danh quốc tế: Nhờ tài năng quân sự xuất chúng và những chiến thắng trước các cường quốc, báo chí phương Tây đã nể trọng gọi ông là “Napoleon đỏ” (Red Napoleon).
• Tự học quân sự: Một trong những điều kinh ngạc nhất về Đại tướng chính là việc ông không hề học qua bất kỳ trường sĩ quan hay học viện quân sự chính quy nào. Toàn bộ tài năng của ông đều đến từ việc tự nghiên cứu lịch sử và đúc rút kinh nghiệm từ thực tiễn chiến đấu.
• Quyết định thay đổi lịch sử: Tại mặt trận Điện Biên Phủ, việc ông quyết định chuyển từ “Đánh nhanh, thắng nhanh” sang “Đánh chắc, tiến chắc” chỉ vài giờ trước khi nổ súng được coi là chìa khóa then chốt để tránh tổn thất và giành thắng lợi cuối cùng.
• Đối thủ nể phục: Trong suốt sự nghiệp chỉ huy, ông đã lần lượt đánh bại 10 đại tướng danh tiếng của cả Pháp và Mỹ, trong đó có những cái tên như Navarre, De Castries và Westmoreland.

Infographic: Võ Nguyên Giáp

Câu hỏi thường gặp về Võ Nguyên Giáp